Sociale roman

Denis Lehane kende ik tot nu toe alleen van uitstekende thrillers, maar hij beheerst ook andere genres heel goed. ‘De Infiltrant’ is een indrukwekkende sociale roman over een massale politiestaking in het Boston van 1919, die ook werkelijk heeft plaatsgevonden.

Een conflict met een lange aanloop dat uiteindelijk leidde tot een orgie van vandalisme, plunderingen en geweld. Het opgehitste gepeupel, maar ook criminelen en later ook linkse activisten, waaronder communisten en anarchisten, zagen allemaal hun kans schoon.

En wie kregen daarvan uiteindelijk de schuld? Natuurlijk de stakende politiemensen, die niets anders deden dan opkomen voor hun gerechtvaardigde eisen. Maar liefst zestien jaar (!) hadden ze geen loonsverhoging gehad. Hun uniform en uitrusting moesten ze zelf betalen. De hygiënische omstandigheden in de politiebureaus waren hemeltergend. Politieagenten maakten lange werkweken met slechts een dag vrij en veel overwerk.

Lehane hanteert drie verhaallijnen: Allereerst leren we honkbal-legende en hork Babe Ruth kennen, zeg maar de Johan Cruyff van het Amerikaanse honkbal, maar dan in het kwadraat. Want honkbal is voor Amerikanen welhaast een religie met Ruth als hun god.
Dan is er de zwarte Luther Laurence, een huisknecht die in zijn vrije tijd honkbalt en er iets van moet zien te maken in een tijd van onvervalst racisme. Veel explicieter nog dan nu, want de slavernij was nog niet zo lang afgeschaft.
En tenslotte is daar de Ierse familie Coughlin, waarvan de autoritaire vader Thomas hoofdinspecteur van politie is en zijn oudste zoon Danny gewoon agent en later vakbondsleider.

Het knappe aan dit boek is, dat Lehane heel goed de tijdgeest weet neer te zetten. De Eerste Wereldoorlog is net afgelopen, maar een nieuwe ramp voltrekt zich: de Spaanse griep die ook in het Boston van toen verschrikkelijk huishoudt. Een pandemie dus van het zuiverste water. In die zin is er met onze huidige Corona/Covid niets nieuws onder de zon. En ja, ook toen was er al sprake van mondkapjes, blijkt uit dit boek dat voor het eerst verscheen in 2008.

De sociale verhoudingen van toen laten zich in een super kapitalistisch land van toen raden.
Vakbonden waren weliswaar in opkomst, maar wel tegen de verdrukking in. Door de politiek en de werkgevers werden ze in de hoek gezet als bolsjewisten en oproerkraaiers. Er werd toen ook al gestaakt, maar steevast werden dan knokploegen en ook de politie ingezet om de staking met geweld te breken. Overheidsdienaren en dus ook politieagenten werden geacht geen vakbond te hebben, dus niet te staken, laat staan dat zij stakingsrecht hadden.

Toen zij op 19 september 1919 tot het uiterste getergd wel in staking gingen, was het alsof er een lont in een kruitvat werd gestoken. Drie dagen van absolute wetteloosheid volgden, waarna uiteindelijk de Massachusetts State Guard, ondersteund door vrijwilligers, de orde met wapengeweld herstelde.

Al die hoofdpersonen en gebeurtenissen, gemixt met een scheut love story, maken ‘De Infiltrant’ tot een prachtig en boeiend boek, dat ik in een adem heb uitgelezen.