Gruwelijk

Joe Heydecker ( 1916 - 1997 ) was een Duitse fotograaf, journalist en auteur. Vanaf 1960 werkte hij ook in Brazilië als uitgever en boekhandelaar. Als jong soldaat fotografeerde hij in het geheim in het getto van Warschau en was een van de weinige Duitse rapporteurs bij de historische processen in Neurenberg. Samen met de historicus J.Leeb publiceerde hij daarover in 1961 een journalistiek zeer gedetailleerd boek dat bij uitgever Scheltema & Holkema als eerste uitkwam onder de lugubere titel 'Opmars naar galg'.

Ik heb zelden een completer en tegelijkertijd ook gruwelijker boek gelezen over het misdadige nazi-regime. Niet alleen beschrijft het de gewelddadige opkomst van Hitler en zijn trawanten in de jaren dertig, maar ook alle verschrikkelijke gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog en tenslotte het proces tegen 22 van de fanatiekste nazi-kopstukken, inclusief de uitvoering van de doodvonnissen door ophanging. Niet alle nazi-toppers stonden terecht in Neurenberg, want de ergsten, Adolf Hitler, Gestapo-chef Himmler en propagandaminister Goebbels hadden al zelfmoord gepleegd.

Het is geen makkelijk boek.Het is echt iets voor vorsers die meer dan geïnteresseerd zijn in de Tweede Wereldoorlog. Heydecker is een Duitser en dus punktlich en grundlich. Hij beschrijft alles tot in detail. ook de ijzingwekkende gebeurtenissen bij de gaskamers en de medische experimenten die in de concentratiekampen werden uitgevoerd. Dus niet iets voor tere zieltjes.

Die nauwkeurigheid is de sterkte en tegelijkertijd de zwakte van het boek, dat ook nog eens voer voor juristen is. Ik heb het daarom af en toe behoorlijk diagonaal gelezen, maar bleef tot het einde toe gefascineerd. Hoe diep kunnen mensen zinken...

In 2025 is het precies tachtig jaar geleden dat het geruchtmakende proces plaatsvond. Ook is er een bioscoopfilm over verschenen: Nurmberg met Russell Crowe in de hoofdrol als Hermann Goering, na Hitler de belangrijkste nazi.

In de deze film wordt slechts een deelaspect van een van de omvangrijkste processen ooit behandeld, namelijk de gespannen relatie tussen Goering en de legerpsychiater Douglas Kelley die de oorlogsmisdadigers voor en tijdens het proces moest begeleiden. Kelley schreef er een boek over, 22 Cells in Neurenberg, dat flopte. Maar met de boodschap die hij er in verwerkte, krijgt hij met terugwerkende kracht gelijk: De mens zal altijd geneigd zijn tot het kwade.