Taai en warrig

Mijn verwachtingen waren hooggespannen, maar het lezen van dit boek werd een grote teleurstelling. Kort samengevat: een taai boek, geschreven in een warrige stijl over een boeiend onderwerp.

Want aan het laatste lag het niet. Dat gaat over de geschiedenis van al in de 18e eeuw geëmigreerde Duitsers naar Slavonië, een streek in het huidige Kroatië. Door de nazi’s werden die mensen bestempeld als ‘Volksduitsers’. In Kroatië waren dat er zo’n 500.000 en elders in Europa moeten het er vele miljoenen zijn geweest. Zo woonden er in Tsjechië alleen al zo’n 3 miljoen zogeheten Sudeten-duitsers.

Slobodan Snajder zoomt op die geschiedenis in aan de hand van de belevenissen van Georg Kempf, een Kroaat met Duitse wortels, die opgroeit in het stadje Nustar en als jonge jongen gedwongen wordt om dienst te nemen bij de Waffen-SS. Vervolgens belandt hij bij toeval bij een Pools-Russische partizanengroep die in Polen sabotage-acties uitvoert. Na oorlog fietst (!) hij terug naar zijn vroegere land waar maarschalk Tito inmiddels de scepter zwaait.

Heel afstandelijk verhaalt Snajder uiteindelijk hoe Kempf en zijn vrouw Vera – ontmoet tijdens de partizanentijd – vervolgens hun grauwe, communistische leven slijten tot aan hun dood in de jaren negentig. Die periode speelt zich af in het Joegoslavië (Zagreb om precies te zijn) van na de oorlog dat ook niet bepaald een vredige plek in Europa was, om het zacht uit te drukken.

Genoeg ingrediënten dus om er een spannend boek van te maken, maar dat pakt mijns inziens tegenovergesteld uit. Ik moest me door het verhaal heenworstelen en raakte zo nu en dan door allerlei vaag gefilosofeer de draad volledig kwijt. Wat ook niet hielp, waren de aparte kadertjes in het boek waarin de ongeboren zoon van Georg en Vera commentaar levert op de gebeurtenissen. Sommige recensenten noemden dit ‘een vondst’ , ik vond het alleen maar storend. Want wat moest je nou eerst lezen? Het verhaal of de daarbij geplaatste kadertjes? Bovendien voegden ze niets toe.

Al met al een teleurstellende ervaring en ik ben heel benieuwd hoe de reacties in mijn leesclub zijn, die ik het boek had aanbevolen. Daarbij had ik me laten leiden door een lyrische recensie (5 sterren) in De Volkskrant. Zo zie je maar weer: je moet niet alles geloven wat er in de krant staat….