Abnormaal wordt normaal door gewenning, zodat je het abnormale niet meer ziet.

Voor mij is dit het derde boek van Gabor Maté dat ik heb gelezen. Zijn schrijfstijl is erg toegankelijk en persoonlijk, waardoor je regelmatig tijdens het lezen geraakt wordt, wat voor mij zijn boeken zo prettig maakt.

In “de mythe van normaal” herken je zijn visie uit eerdere boeken, namelijk dat wat er in je jeugd gebeurt iets met je doet, waar je als je pech hebt (in) je verdere leven last van hebt.
Gabor Maté probeert een lans te breken dat de omgeving, die wij “normaal” noemen of zijn gaan vinden, door haar toxiciteit misschien niet eens zo normaal is. En daardoor onnodig trauma’s veroorzaakt. Een voor mij heel wezenlijk inzicht daarbij is dat er trauma’s ontstaan vanuit die omgeving met een grote T en een kleine t. Hoe erg het trauma was, maakt niet uit voor het effect dat het op je kan hebben. Zoals de schrijver het verwoordt: “je hebt een verwonding opgelopen”.

En door hoe daar normaal mee wordt omgegaan (in het onderwijs, vanuit wetgeving, in de medische zorg..) kan deze verwonding uitgroeien tot ziekten, verslavingen of andere problemen. En geven wij hem weer door aan onze naasten.
Gabor wijdt een heel groot deel van dit boek aan zijn beschrijving hoe wat we normaal zijn gaan vinden eigenlijk niet normaal is. Net als in eerdere boeken was ik op een gegeven moment wel klaar met al die voorbeelden en beschrijvingen. Met opnieuw hetzelfde dilemma: begon het me te vervelen, of vond ik het te confronterend. Want ik herkende de voorbeelden en werd daar niet echt optimistisch van.

Op dat punt in het boek stelde ik mezelf de vraag hoe de schrijver zich hier uit zou gaan redden. Wel knap dat je een lezer precies daar krijgt waar je hem wilt hebben. Met zijn eigen en supereerlijke verhaal laat Gabor zien hoe zijn heling is verlopen. Dat was voor mij een ander wezenlijk inzicht. De verwonding kan vaak niet meer worden genezen, maar wel geheeld. Er worden veel verhalen gedeeld wat heling kan betekenen voor de ziekten als gevolg van de verwonding. Ook daarin blijft de schrijver realistisch.

Het slot van dit boek pretendeert niet de oplossing te hebben voor onze “normale” wereld.
“Pessimisme van het verstand en optimisme van hart en ziel” oftewel, ja het zal heel lang duren voordat onze maatschappij de wetenschappelijk onderbouwde inzichten van Gabor Maté omarmt en toepast. Het enige dat je op korte termijn kunt doen is om deze inzichten voor jezelf te gebruiken. Met je lichaam als signaalgever waar jouw verwondingen zitten. Om zodoende eerst aan je eigen heling te kunnen werken. Als maar genoeg mensen dat doen, is dat in ieder geval een begin van de heling van de maatschappij.

Als afsluiter roept de schrijver je op om kritisch te blijven op wat jij normaal vindt en wat niet. Ik schat dat de gemiddelde lezer van dit type boeken daar geen bezwaar tegen heeft. En hoe toepasselijk op wat er op dit moment allemaal in de wereld gebeurt, met veelal “normale” rechtvaardiging waarom deze gruwelijkheden vooral nodig zijn.

Ik heb de inhoud van dit boek gretig naar binnen gezogen. Er zijn niet vaak boeken die me op zoveel vlakken hebben geraakt, aan het denken gezet en hebben geholpen in het omgaan met mijn eigen verwonding.

En om af te sluiten: je kunt helaas niet voorkomen dat je een verwonding oploopt. Ook de schrijver vertelt heel openhartig hoe hij door zijn eigen verwonding weer zijn vrouw en zoon heeft verwond (waarbij het heel bijzonder is dat hij dit boek samen met die zoon heeft geschreven). Maar je kunt wel de verantwoordelijkheid op je nemen om je verwonding onder ogen te zien en te helen. Ik gun je dan ook dat je dit boek gaat lezen.