Woede mag, angst niet

Tussenruimte
Zich verstoppen
Hem zoeken en niet te snel vinden
De ruimte laten verkennen
spelen

Tussenruimte is exemplarisch voor een psychologische roman, waarbij het accent ligt op de karakters van de hoofdpersonen en niet zozeer op de gebeurtenissen. Als je houdt van wat er zich tussen mensen afspeelt, van wat mensen bezielt, wat ze denken en voelen, dan kun je je laven aan deze roman! Er wordt niet geoordeeld, de auteur beschrijft en dat doet ze mooi.
Tussenruimte lees ik aanvankelijk in de betekenis van kloof. Is het de generatiekloof? De kloof tussen moeder en zoon? De kloof tussen Egbert en zijn vrouwen in de liefde, zijn A’s: Anja, Annelies, Angela en zijn zus Annet. De kloof tussen man en vrouw in een rouwproces na het verliezen van hun doodgeboren dochter? In het nawoord verklaart Truus Rozemond zelf de titel, die ze heeft ontleend aan Martin Buber. Tussenruimte verwijst naar een beleving van ruimte en tijd in een ontmoeting waarin we werkelijk “zijn met de ander”.
In de roman Tussenruimte wordt de lezer in 10 gedichten meegenomen in de gedachtewereld van een man die zichzelf opnieuw ontdekt. Ritme is discipline en vrijheid in één, citeert de auteur uit het werk van Marli Huijer in haar nawoord. Het ritme in het boek wordt bepaald door deze gedichten èn door het alternerend perspectief van de zoon, Egbert, en de moeder Mieke.
Egbert vertelt openhartig over wat hem bezighoudt. Vanaf het begin wordt duidelijk dat Egbert zichzelf ziet als een vluchter en dat hij zich afvraagt of zijn eerste vriendin niet erg op zijn moeder lijkt. Hij vraagt zich af of verliefd worden op een andere vrouw de enige manier is om zich los te maken van haar, zijn vriendin /moeder.
Mieke, de moeder van Egbert, vraagt zich af hoe het komt dat ze zo’n slecht contact heeft met haar zoon. Zonen horen toch in conflict te zijn met hun vader? Ze geeft toe dat ze zich nooit raad heeft geweten met Egbert, aanvankelijk een dromerig kind, later een waaghals die het gevaar tartte en die misschien zelfs is voortgekomen uit haar korte flirt met een collega.
Als duidelijk wordt dat Egbert niet gaat voldoen aan de verwachtingen van zijn ouders, architect worden met Anja als partner, proberen zijn ouders hem los te laten.
De auteur beschrijft met een mooi gevoel voor details de ontluikende relatie tussen Egbert en Annelies door de ogen van Egbert. De details zitten in de dialogen, in het kennismakingsspel, in de fantasieën, in de beschrijvingen van hun lichamelijke aantrekkingskracht tot elkaar, in de manier van ruzie maken, vallen over kleine dingen. De vele details maken de roman weliswaar wat traag.
Het is een eigentijdse roman ook. De beide ouderparen komen op bezoek bij Egbert en Annelies. Mieke maakt zich druk over hoe het hoort. De vader van Annelies is chirurg, de gegoede burgerij dus. Zij hebben geld en ze zijn een tiental jaar jonger dan de ouders van Egbert. Bart, de vader van Egbert, is aannemer en is verwikkeld geraakt in een bouwfraudekwestie. Dit wordt en detail beschreven en het lijkt een wat angstig burgerlijk gezin. Eigentijds is ook het overwinteren van de ouders van Egbert op Lanzarote, de problemen die vanuit het perspectief van Mieke worden beschreven, de problemen van de ouder wordende mens, duizelingen, hartproblemen en uiteindelijk een TIA.
Als dan beschreven wordt vanuit de beide perspectieven hoe het meisje Eva doodgeboren wordt, voel je als lezer dat hier de crux van de roman zit. Hoe reageert iedereen op dit drama? Het leven lijkt kabbelend door te gaan. Er is het werk, er zijn de twee kinderen, er is Annelies die zich vooral met de verzorging bezighoudt, Egbert die zich weer op zijn werk geworpen heeft. Mieke en Bart houden zich op afstand. Telkens komen er flashbacks, bij Egbert, bij Mieke. Egbert verwijt zijn moeder dat ze nauwelijks een moeder heeft willen zijn, Mieke vraagt zich af of ze niet teveel testosteron heeft gekregen via haar moeder en daardoor niet zo’n zorgzame moeder is.

De Lanzarotevakantie heeft de functie van een snelkookpan. De couleur locale van het eiland wordt treffend beschreven: de loomheid, het strandleven, de zee, de vulkaan, de restaurants en de resorts; een witte enclave op een van oorsprong Afrikaans eiland, waar de vele ongelukken de mensen op een nieuwe manier met elkaar in relatie brengen. De prachtige kaft toont het vulkaanlandschap met de rode gloed van de lage zon.
Ook als je niet een man bent die last heeft van zijn moeder, als je niet van nabij het verlies van een voldragen baby hebt meegemaakt, ook dan maken de geheimen, de erotische scenes, de mooie beelden dat je doorleest en je laat meenemen. Het is kijken in de ziel in romanvorm.

tastzin werd je primaire zintuig
uitreiken leerde je naar haar
naar je kinderen
naar leven