De weg ontstaat gaandeweg

De twee vrouwen in deze roman bewegen voortdurend, zijn ieder hun eigen weg aan het lopen en wandelen ook samen.
De weg ontstaat gaandeweg
jouw gedachten vervliegen
ze zwijgen, ze bedriegen
zijn gezelschap onderweg
Al direct bij het lezen van de roman zag ik de verbinding met Caminante, no hay camino van Machado (1875-1939).
De eerste ontmoeting van de twee vrouwen is eigenlijk een botsing. Vronie heeft de opdracht op bij Erna op bezoek te gaan. Het is haar eerste opdracht sinds ze bij de thuiszorg werkt. De bejaarde Erna zegt geïrriteerd dat ze met thuiszorg niets te maken wil hebben. En toch raken ze in gesprek, sterker nog ze krijgen echt contact en dat contact blijft tot het einde, het einde van Erna Ankersmit. Vronie heeft partner Thomas en Erna is weduwe en had partner Jacob. Vronie heeft twee kinderen, Erna heeft een miskraam gehad en heeft daarna geen kinderen meer gekregen. Jacob wilde dat ook echt niet. De schrijfster neemt de lezers mee met haar maatschappelijke en persoonlijke standpunten, haar belangstelling voor de Franse schrijfster Yourcenar, die Gedenkschriften van Hadrianus schreef. De muur van Hadrianus loopt als een soort rode draad door de roman.
De 41 betrekkelijk korte hoofdstukken zijn afwisselend vanuit het perspectief van Vronie en van Erna geschreven. In Erna is veel te herkennen van de schrijfster zelf. “De ouder wordende mens wordt mild, minder ambitieus en meer geneigd tot rust. Zo staat het in de psychologieboeken en tijdschriften. Erna vindt dat een laaghartige leugen, zij wordt met de jaren juist toenemend razend” (p 55). Zowel Vronie als Thomas staan aan het begin van een carrièreswitch, beiden ontslagen, beiden gedwongen over te stappen. Thomas komt in een functie terecht als Slavist die hem op het spoor brengt van het verleden van Jacob, zijn hoogleraar, die hij enorm bewonderde. Vronie vindt haar plek in de thuiszorg en raakt steeds hechter bevriend met Erna. Ze besluit met haar langs de muur van Hadrianus te gaan lopen, nu Pauline, een andere vriendin dat niet redt vanwege haar dementerende man.
Wat maakt de roman zo goed? De verhaallijn, de korte hoofdstukken, de directe manier van vertellen, de innerlijke monologen. Het verlies in het leven, de aftakeling, de geheimen, de ambities, alle thema’s die mooi zijn uitgewerkt zonder teveel uitleg of uitweiding.
De schrijfster heeft mij helemaal meegenomen op haar wandeling. Ik heb het boek in één ruk uitgelezen.