De beloofde woning

Een interessant verhaal omtrent een op het sterfbed gedane wens om een woning cadeau te geven.
Rachel is de moeder van het gezin Swarts, met man Manie, dochters Astrid, Amor en zoon Anton. In vier hoofdstukken wordt het overlijden van Rachel, Manie, Astrid en Amor beschreven tegen de achtergrond van het leven in Zuid-Afrika.
De huishoudelijke hulp Salomé woont in een huisje op een heuvel, dat in het bezit is van de familie Swarts.
Het eerste hoofdstuk beschrijft het overlijden van moeder Rachel. Op haar sterfbed geeft zij aan haar man Manie te kennen dat het huis waar Salomé woont aan haar in bezit gegeven moet worden. Het jonge kind Amor is bij toeval aanwezig bij het beluisteren van deze wens. Zij hoort vader Manie ook zeggen dat hij aan deze wens gehoor zal geven.
In de volgende drie hoofdstukken wordt in gegaan op het leven en sterven van Manie, Astrid en Anton. Hierbij komt terloops steeds weer de door Amor afgeluisterde belofte van Manie aan de orde. Dat is dus de belofte dat het huis waar Salomé in woont aan Salomé overgedragen moet worden.
Het is ook duidelijk dat geen van allen het er mee eens zijn om dit huis weg te geven. De enige die hier steeds mee op de proppen komt is Amor. Anton is op een gegeven moment ook wel bereid om er aan mee te werken, maar krijgt dit juridisch niet voor zijn overlijden voor elkaar. Hij was er ook niet erg mee bezig en wilde eigenlijk alleen van het gezeur van Amor verlost worden.
Aan het einde van het boek is er nog wat vermogen te erven voor Amor en wil zij alsnog het inmiddels sterk verwaarloosde huisje cadeau doen aan Salomé. De notaris wijst er op dat dit weliswaar mogelijk is, maar dat het door wetswijzigingen sowieso al aan Salomé gaat toebehoren en het dus niet als een geschenk van de familie Swarts beschouwd kan worden.
Hoe dit verder gaat aflopen is onbekend omdat het boek dan ten einde loopt.
Het bijzondere van het boek is dat er geen duidelijk onderscheid gemaakt wordt tussen dialogen en beschrijvingen. Sommige ontwikkelingen worden slechts zeer kort beschreven, zodat het gevoel van een beschrijving van de hak op de tak ontstaat.
Ik zou dit willen omschrijven als een niet-vloeiende verhaallijn. Kennelijk gaat het dan om een situatie die de schrijver niet interessant genoeg vindt om wat uitgebreider naar toe te werken. Bij mij kwam dat echter niet prettig over en ik vroeg me daardoor ook regelmatig af of ik niet wat in het verhaal gemist had.
De reden dat Amor er zo sterk aan vast houdt dat het huisje weg gegeven moet worden is me ook niet duidelijk geworden.
Dat je als kind een gedane belofte als iets zeer waardevols ervaart kan ik me wel voorstellen, maar op latere leeftijd zou je toch een betere afweging moeten kunnen maken tussen datgene wat rechtvaardig is en datgene wat praktisch is.
Amor is immers als kind de enige getuige geweest van de gedane belofte en er is niets van op papier gezet.
Huishoudster Salomé heeft haar hele leven het huisje kunnen gebruiken, hetgeen in wezen ook een mooie vorm van belonen is voor het werk dat zij voor de familie Swarts doet..
Het gaat m.i. in dit geval dus voornamelijk om het principe dat ook een zwarte huishoudster in het moderne Zuid-Afrika iets van bezit zou moeten kunnen hebben, ook al heeft dit in praktische zin niets te beteken.
Het boek wordt terecht omschreven als een prachtig-schrijnende familiegeschiedenis. Ook de religieuze verschillen tussen het christendom en de joodse religie vormen af en toe een splijtzwam in het verhaal, hetgeen met name bij de begrafenissen goed aan de orde komt.
Ook hier echter weer een sterke afwisseling tussen uitgebreide beschrijvingen en plotselinge overgangen naar korte beschrijvingen. Het vaak optredende verschijnsel dat een dialoog, gedachte en beschrijving plotseling in elkaar overgaan maakt de stijl van het boek bijzonder.