Indrukwekkend boek

Het boek Niets om het hoofd op neer te leggen van Francoise Frenkel verscheen al in 1945 en werd in 2015 herontdekt. In Frankrijk wordt het boek een succes en het wordt nu ook in Nederland uitgegeven.

Het is het waargebeurde verhaal van een Joodse vrouw, die is geboren in Polen en heeft gestudeerd in Frankrijk. Zij begint in de jaren 20 van de vorige eeuw een Franse boekhandel in Berlijn. Na een moeilijke start, de Eerste Wereldoorlog was nog maar net achter de rug, verwerft zij een trouwe klantenkring. In de jaren 30 wordt het haar steeds lastiger gemaakt met het opkomende nazisme. Steeds meer maatregelen beperken haar werkzaamheden, totdat het in 1939 helemaal onmogelijk wordt om de boekhandel voort te zetten.

Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog vlucht ze naar Parijs en vervolgens via Avignon en Vichy naar Nice. Ze krijgt steeds hulp van vrienden en onbekende hulpverleners. In Nice moet ze onderduiken en steeds als het te heet onder haar voeten wordt, moet ze weer naar een ander onderduikadres. Niet alleen zij zelf, maar ook de mensen die haar onderdak verlenen lopen een groot risico. Ze kan via vrienden in Zwitserland een verblijfsvergunning bemachtigen, maar ze kan Frankrijk niet via een legale weg verlaten. Ze onderneemt een aantal vluchtpogingen, maar wordt twee keer opgepakt bij de grens. De derde keer lukt het gelukkig wel. In Zwitserland schrijft zij nog tijdens de oorlog haar verhaal op en wordt het uitgegeven.

Niets om het hoofd op neer te leggen is een indrukwekkend boek. Het maakt invoelbaar wat het betekent om op de vlucht te zijn. Steeds weer alles en iedereen achterlaten en door naar het volgende onderduikadres. Het laat zien dat er veel mensen bereid zijn hun leven te riskeren om een ander te helpen. Het is een redelijk nuchter verslag van een dramatische periode van haar leven. Het gemis van haar familie en de onzekerheid hoe het met hen gaat, emotioneert haar het meest. Er is al veel over de Tweede Wereldoorlog geschreven, maar toch blijft het noodzakelijk deze verhalen te blijven vertellen. Het thema is nog steeds actueel gezien de oorlogsvluchtelingen in de huidige tijd.