Psychologische duidingen van een geprivilegieerde twintiger

Naoise Doan is een Ierse auteur uit Dublin. Ze studeerde Engelse literatuur aan Trinity College in Dublin en Victoriaanse literatuur aan de Universiteit van Oxford. Haar schrijven verscheen onder andere in The Dublin Review en een eerste fragment van haar debuutroman verscheen in The Stinging Fly onder redactie van Sally Rooney. Exciting Times zal in 2020 zowel in het Verenigd Koninkrijk als de Verenigde Staten verschijnen.

Ava is het hoofdpersonage in Exciting Times. Ze komt uit Dublin en geeft momenteel Engelse les aan kinderen in Hong Kong. Daar ontmoet ze de rijke bankier Julian, de twee hebben seks en ze trekt bij hem in maar van een relatie is geen sprake. Als Julian voor een paar maanden terugkeert naar Londen ontmoet Ava Edith, haar gevoelens voor deze succesvolle advocate zijn verwarrend en zetten een ingewikkelde driehoeksverhouding in gang.

De roman bestaat voor een groot gedeelte uit dialoog en voor een nog groter gedeelte uit dialogen die niet daadwerkelijk plaatsvinden, maar enkel in Ava’s hoofd of in nooit verzonden conceptberichtjes op haar telefoon bestaan. Opwindende tijden zijn het zeker voor iedereen die net als Ava begin twintig is en op zoek naar wie of wat zij wil zijn, maar Ava maakt het zichzelf onmogelijk om ergens van te genieten. Ze heeft een hekel aan de relatie met Julian, die nooit bestempeld wordt als een relatie. Julian is rijk en betaalt alles voor haar, dus is het gemakkelijker om te blijven, langzaam wordt ze hierdoor steeds afhankelijker en daarmee aanhankelijker.

“He’d been clear that he like having me around but didn’t want anything serious. […] My desire was for Julian’s feelings to be stronger than mine. No one would sympathize with that. I wanted a power imbalance, and I wanted it to benefit me.”

Geld, status, klassenverschillen, twee onmogelijke relaties. Wat thema’s betreft doet het werk van Dolan zeker denken aan Normal People van Sally Rooney. Een grote rol is in Exciting Times ook weggelegd voor het verschil tussen Ieren en Britten en Dolan verwijst vaak naar politieke verschillen, waaronder meningen over de Brexit. Een interessant bijkomstig thema is dat van de Engelse taal, wanneer Ava haar leerlingen de Engelse grammatica onderwijst en tot de conclusie komt dat ze zelf de Engelse taal helemaal niet volgens de regels gebruikt.

Ava heeft een gigantisch minderwaardigheidscomplex, wat haar als hoofdpersonage erg irritant maakt. Haar Ierse afkomst en de afkomst uit een arm gezin maken de onzekerheid over haar eigen kunnen en positie onoverkomelijk en dit heeft zijn uitwerking in de relaties die zij aangaat. Steeds opnieuw noemt ze zichzelf vreemd en abnormaal.

“You keep describing yourself as this uniquely damaged person, when a lot of it is completely normal. I think you want to feel special – which is fair, who doesn’t – but you won’t allow yourself to feel special in a good way, so you tell yourself you’re especially bad.”

Ava heeft veel momenten van zelfinzicht, ze reflecteert op haar eigen leven, keuzes en verlangens. Wat haar personage zo irritant maakt is het feit dat ze geen conclusies, laat staan consequenties of acties verbindt aan haar eigen psychologische duidingen. Ze lijkt niet in staat te communiceren over gevoelens of gedachten en jaagt iedereen die dichterbij wil komen weg door een muur van minderwaardigheid op te houden.

Exciting Times doet erg denken aan Normal People vanwege de vergelijkbare thema’s en de manieren waarop de worsteling van geprivilegieerde twintigers beschreven wordt. Maar het verhaal van Ava, Julian en Edith heeft weinig overtuigingskracht en heeft daarom minder potentie om meer te worden dan ‘een vergelijkbare roman’, is dit het begin van een nieuwe stroming? De toekomst zal het leren.

- Met veel dank aan de uitgeverij voor het beschikbaar stellen van een ARC voor deze recensie via Edelweiss+