Ontsnappingspoging uit het systeem

Gwen van der Zwan studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie. In 2012 won ze de publieksprijs van de A.L. Snijdersprijs voor haar zeer korte verhaal ‘Jaapies huis’. Van der Zwan is journalist, producent en fotograaf en heeft het kunst-en skateboardplatform FOEF opgericht. Haar debuutroman Zuigertje verscheen in 2022 bij uitgeverij Pluim. In de Bijlmer, waar Levi is opgegroeid en Olivia komt wonen in een gentrificatieproject, worden Levi en Olivia verliefd. Ze komen uit tegenovergestelde werelden maar Olivia zal hun posities binnen het systeem voor hen verbeteren. Door de coronacrisis komen ze beiden in een uitkeringssituatie terecht en Olivia start haar influencer-leven onder het mom van een kunstproject, al snel verandert haar sociale mediagebruik in een ongecontroleerd streven naar aandacht, geld en schoonheidsidealen. Zijn de verschillen tussen de twee werelden wel te overbruggen? Zuigertje is een roman die veel maatschappelijke problemen blootlegt en tegelijk laat zien dat deze niet altijd voortkomen uit kwade onwil, eerder uit onvermogen. Olivia stelt zichzelf superieur boven Levi en probeert hem vanaf dag één te veranderen maar tegelijk is het Olivia die zichzelf verandert om te voldoen aan het ideaalbeeld dat het internet van haar als vrouw presenteert om op die manier zoveel mogelijk aandacht en geld te verdienen. ‘Ze verdient zoveel dat haar Tozo-uitkering niet alleen wordt gekort, maar in het geheel weer wordt stopgezet. Maar hoewel haar sexy persona had geleid tot al die kijkers en donaties, wordt ze er niet voor geprezen. Anonieme mensen op internet zijn kwaad. Ze noemen haar een slet en sturen haar haatdragende berichten.’ Langzaam verliest Olivia de controle over haar internet persona en duwt ze Levi steeds verder van zich af om de verschillen maar niet te hoeven overbruggen. De belangrijke en interessante thematiek wordt echter een beetje onderuitgehaald op het moment dat Van der Zwan deze tegen het einde van haar roman heel specifiek meent te moeten benoemen, inclusief de problemen die zich opdringen wanneer de lezer gaat nadenken over deze thematiek. ‘[…], Gwen van der Zwan die boeken schrijft over maatschappelijke misstanden omdat anders niemand haar wil uitgeven, terwijl het feit dat zij dat doet en niet degene waar ze over schrijft an sich een maatschappelijke misstand is.’ Het statement is een te grote breuk met de rest van het verhaal om op een geloofwaardige manier binnen het verhaal opgenomen te worden en het doet af aan het verhaal van Levi en Olivia, ook omdat het laat zien dat de auteur de lezer duidelijk onderschat in zijn vermogen te reflecteren op de interessante dilemma’s en problematiek die Zuigertje aan de kaak stelt. Want een interessant debuut is het zeker en Van der Zwan schrijft heerlijk vlot en eigentijds waardoor de roman spannend blijft om te lezen. Een debuut waar het schrijfplezier en daarmee het leesplezier dus zeker in terug te vinden is en die qua thematiek belangrijke maatschappelijke vraagstukken aan de orde stelt.