Magisch realisme van Hollandse bodem

Ineke Riem (1980) werkte als docent Nederlands, haar debuutroman Zeven pogingen om een geliefde te wekken werd bekroond met de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs en de Bronzen Uil. In 2015 verscheen haar poëziedebuut Alle zeeën zijn geduldig. In 2020 verscheen een nieuwe verhalenbundel van haar hand: Onderwaterverhalen.

De twaalf verhalen in Onderwaterverhalen zijn op subtiele wijze met elkaar verweven. Riem hevelt kleine details over van het ene naar het andere verhaal, waardoor het lijkt alsof de verhalen uit elkaar voortkomen, al zijn ze stuk voor stuk heel anders en uniek te noemen.

‘Een nacht van negentig jaar geleden maakt zich los uit het schimmenrijk van de geschiedenis en reikt naar je, zodat je heel even een glimp ziet van een wereld die niet meer bestaat.’

De verhalen doen denken aan Riems debuutroman en poëziedebuut, de thema’s zijn herkenbaar, evenals de mysterieuze sfeer die haar werk ademt van de eerste letter tot de laatste punt. Verdronken en vergane dorpen die uit de zee oprijzen, ruïnes en de oudheid, geschiedenis en de herinnering daaraan maken de lezer nostalgisch naar een tijd die we niet eens meegemaakt hebben.

De natuur en in het verlengde daarvan de gevolgen van het leven van de mens op aarde voor het klimaat spelen een rol, zonder dat de verhalen op het eerste gezicht klimaatactivistisch genoemd kunnen worden. Het is vooral de liefde voor de zee, de natuur en het water die van de bladzijden afspat.

‘Soms stel ik me voor dat de zee er nog is. Dat de dijk aan de andere kant van ons huis, de andere flats die erlangs liggen en de huizen verderop allemaal onder water staan en al die snelgroeiende Italiaanse populieren die je hier overal ziet ook. Alles zou begroeid zijn met groene algen en wieren, een spookachtig licht zou op de slingerende straten schijnen. Alle straten hier kronkelen. Het zijn verdwaalstraten. Ik denk dat degene die deze plek heeft bedacht zich graag wilde verstoppen.’

Die liefde voor de zee, de natuur en het klimaat zien we ook terug in de andere werken van Riem. Evenals de hang naar mysterie, naar andere werelden, vergane werelden, onderwaterwerelden. Dromen en herinneringen achtervolgen de personages in de verhalen. Verhalen van stille wateren en diepe gronden met ver weggestopte verlangens. Verlangens naar geliefden, naar huis, naar een niet bestaande wereld.

De verhalen krijgen op die manier allemaal een magisch realistisch tintje en doen denken aan sprookjes, de verwijzingen naar mythologie versterkt dit maar tegelijk zijn de verhalen vaak eigentijds en altijd origineel.

In Onderwaterverhalen weet Riem de lezer weer onder te dompelen in heerlijk mysterieuze werelden. Werelden waar je niet uit wilt ontsnappen en die je doen verlangen naar meer, naar een geschiedenis die niet de jouwe is maar daardoor juist mateloos interessant wordt.