Aan nieuwe Haveman is klassieker verloren gegaan

Het probleem van de dubbelroman is dat altijd het ene verhaal beter is dan het andere. Het huis achter de wilgen, de derde roman van kunsthistoricus Mariëtte Haveman (1957), is daar een pijnlijk voorbeeld van. In het boek is er de geschiedenis van het – fictieve – Drentse plaatsje Werwolda, waar in de jaren twintig van de vorige eeuw de Britse vrouw Virginia Wyndham een fabrikant van rieten meubilair trouwt. Daardoorheen gevlochten is een verhaal dat speelt in het nu rond een nieuwbouwproject voor een vakantiepark op diezelfde locatie, met aanstaande moeder Marijn Onderland als hoofdpersoon.

Dat Haveman prachtig kan schrijven én iets te vertellen heeft mag duidelijk worden uit dit citaat: ‘Dorpen zijn kuilen van verveling waar boosaardigheid broeit’. Eenmaal in Werwolda aangekomen denkt Virginia: ‘Mooi! Een schouwspel waar je naar keek, eerder dan een landschap waarin je leefde.’ Al dit soort passages waar ik met potlood een streep bij zette tijdens het lezen omdat ze zo mooi zijn staan in het oude deel van het boek. In het moderne deel was er juist ergernis, over het weinig interessante personage van Marijn, over het cliché van een zoekende dertiger (dat kunnen andere schrijvers echt beter), over grappig bedoelde omschrijvingen van hoe projectontwikkelaars praten.

En dat terwijl er zó veel zit in het personage Virginia, haar overlevingsstrategieën, haar gekte, het ‘gevangen zijn in vertraging’ (weer zo’n mooi beeld) die nu te weinig zijn uitgewerkt. En dan heb ik het nog niet eens over de verhaallijn die niet uitgewerkt is: die van het weeshuis en de kinderarbeid. Het is zo zonde dat Haveman niet het hele boek aan het verhaal van Virginia heeft gewijd. Het roept de vraag op naar de rol van haar redacteur en uitgever: van wie kwam het idee van de toevoeging van het hedendaagse verhaal? Aan Het huis achter de wilgen is een klassieke roman verloren gegaan, in alle betekenissen van het woord.