Leven of slapen, dat is de vraag

De boeken van sommige jonge schrijvers zijn enigszins intimiderend. Hoe kan iemand die zo jong is zo’n slim boek schrijven? Niña Weijers (1987) en haar debuut De consequenties is daarvan een goed voorbeeld. En de nieuwe Auke Hulst ook. Hulst (1975) schiep voor zijn vierde roman een nieuwe maatschappij, de Archipel, ontstaan na ‘de exodus van geld’. Een eilandengroep waar de grote bedrijven naartoe zijn gegaan en die alleen toegankelijk is voor de succesvolste personen uit de gewone wereld. Leuk is het er niet, de zon schijnt nooit en overal is grijze as, maar geluk is hier geen doel. Alleen de vooruitgang telt, financieel en ook technisch: een touchscreen is ouderwets, hier hebben de mensen weblenzen en wordt iedereen dag en nacht in de gaten gehouden.

Het boek is niet alleen intelligent geschreven, de zinnen zijn als poëzie. ‘We ademen rookgordijnen.’ ‘Hij kan haar maag horen smeken, een kind in een kerker.’ ‘Slapeloosheid voedt zich met de angst voor zichzelf.’

Waar het om gaat in dit boek is leven en dood. Hebben de smetteloze mensen van de Archipel meer dan anderen recht op een lang en gezond leven, misschien wel op onsterfelijkheid? Die vraag onderzoekt Hulst aan de hand van drie personages. Er is de bankier die denkt dat hij God is, er is de wetenschapper die langzaam leert dat leven op de Archipel geen leven is en er is Johnny Idaho, de held van het verhaal, die niet weet of en hoe hij bestaat.

Dat die hoofdpersoon de held wordt, werkt Hulst in de hand door hem op ons te laten lijken. Hij is niet smetteloos en de hoofdstukken over hem zijn bijna in spreektaal geschreven en hij vindt houvast in literatuur, let wel: papieren boeken. Citaten uit en verwijzingen zijn er naar Moby-Dick van Herman Melville, ook de thematiek van goed versus kwaad komt overeen en de zoektocht naar een ‘beest’. Zowel in Moby-Dick als in Hulsts boek zijn de twee hoofdpersonen overlevenden van een ramp. Hulst gaat een denkstap verder dan Melville. Want wat is dit wat we doen in een met technische verbindingen gemaakte samenleving: leven of slapen?