De zelfkweller die niet interessant wil worden

Het zal me niet verbazen als andere lezers Het verloren jaar na een bladzijde of twintig, dertig opzijleggen. Een hoofdpersonage zonder wilskracht of eigen mening, een verlaten man die bij alles wat hij zegt en denkt zichzelf afvraagt of hij het wel goed doet. Zo’n zelfkweller. Hoe ga je dit dik driehonderd bladzijden volhouden zonder dat het vervelend wordt?

Hadden ze maar doorgelezen tot pagina 49. Het debuut van filosoof Clara Stokhof (1987) gaat leven zodra de Rus ten tonele komt. Vasili Nikolajev neemt hoofdpersoon Benjamin onder zijn hoede, dat is althans de vriendelijke omschrijving van wat er gebeurt. Benjamin luistert naar de verhalen van de Rus en doet alles wat hij vraagt. Dit is hoe hij drugskoerier wordt, en later drugsverslaafd.

Maar het probleem met de hoofdpersoon komt terug als Vasili verdwijnt. Benjamin is niet een personage geworden om sympathie voor te voelen. De schrijfster laat dit zelf ook doorschemeren door Benjamin zich herhaaldelijk af te laten vragen waarom zijn ex medelijden met hem had. Een antwoord komt er niet. De schrijfster las ongetwijfeld het werk van Grunberg en gebruikte zijn thema van de zinloze zoektocht naar geluk.

Clara Stokhof heeft te veel haar best gedaan van Het verloren jaar een beklemmend boek te maken. Dat de hoofdpersoon steeds meer kamers sluit in het appartement dat hij van iemand huurt die hij nog nooit gezien heeft is een te makkelijke manier om te laten zien hoe een wereld steeds kleiner wordt als je jezelf verliest.

Niet dat het een slecht boek is geworden. De brieven die Benjamin schrijft aan zijn ex zijn het beste deel van het boek, vooral omdat ze steeds vreemder worden als dromen er een rol in gaan spelen. Stokhof wil schrijven over verloren zielen die niet gevonden worden maar verdwijnen en dat is een nobel streven. Een verhaal bedenken en vertellen kan ze, nu moet ze nog echt gaan houden van haar personages, dan kunnen wij dat ook.