Doorgaan om uit de kooi te ontsnappen

Ken je dat? Dat je een akelige film kijkt met je knieën onder je kin geklemd en je handen voor je ogen en dat je alleen net tussen je vingers door durft te kijken? Je kruipt in elkaar van angst en toch wil je er niks van missen. Dat gevoel bekruipt me bij het lezen van In ongetemde staat, het romandebuut van de Amerikaanse Roxane Gay (1974).

Het verhaal gaat over Mireille Jameson die op Haïti wordt ontvoerd door een groep engerds. Dertien dagen wordt ze vastgehouden in een kamer die ze een kooi noemt, en omdat haar vader weigert het losgeld voor haar vrijlating te betalen wordt ze gemarteld en verkracht. Al die gruwelijkheden worden sober maar misselijkmakend beschreven, en toch, je móét verder lezen, al is het alleen maar om uit die kooi te komen.

Gelukkig is In ongetemde staat meer dan een thriller. Want eigenlijk gaat dit verhaal over de relatie tussen vader en dochter. Over bescherming, verantwoordelijkheid nemen, loslaten. En dan is er de laag van het sprookjesachtige huwelijk van Mireille en haar man Michael. Kunnen zij ooit nog intimiteit bereiken na wat er gebeurd is? Sowieso heeft Gay iets met sprookjes. Het boek heeft twee delen: ‘Nog lang en gelukkig’ (deel één) en ‘Er was eens’ (deel twee). Om te zeggen dat we hoop moeten houden?

Roxane Gay, universitair docent Engels en columnist voor The Guardian, verwierf vorig jaar in Amerika enige bekendheid met haar essaybundel Bad feminist. Dat betekent zo veel als dat je best idealen kunt hebben én foute vriendjes, of kunt houden van vrouwonvriendelijke rapmuziek. In interviews vertelt Gay dat zij net als Mireille in haar boek slachtoffer is van groepsverkrachting. Door erover te schrijven krijgt het allemaal toch nog zin, zegt ze daarover.

Fijn aan het boek is dat het chronologisch is. Geen geforceerde flashbacks of andere ingewikkelde structuren. Wel is er af en toe een kleine vooruitwijzing, zo is al gauw duidelijk dat de ontvoering dertien dagen zal duren, maar dat doet niks af aan de spanning. Wel jammer van het ongeloofwaardige einde.