Een zeer krachtig, psychologisch debuut

Om de longlist van de Hebban Thrillerprijs 2021 in te korten tot de shortlist mag ik als onderdeel van de lezersjury een viertal boeken lezen. 2 schrijvers ken ik van naam. Maar van alle vier heb ik nog nooit iets gelezen. Ik begin met Stilleven van Marieke Damen. Dit is haar thrillerdebuut. Op de cover zien we een jonge vrouw/meisje met overal rode (bloed?) spetters die een vinger tegen haar lippen legt. Het boek is grafisch vormgegeven en uitgegeven door uitgeverij LetterRijn en gedrukt door Grafistar.

Het verhaal wordt verteld door de hoofdpersoon Monica Brandwijk, een jonge vrouw van 29 jaar met een zeer heftig verleden. Ze is portretschilder met een uitzonderlijk talent om het diepste van iemands karakter vast te kunnen leggen op het witte doek. Ze leeft zeer teruggetrokken in een huis in het bos en heeft het liefst met niemand contact, terwijl ze er aan de andere kant wel naar snakt om 'gewoon' te zijn. Na 20 jaar neemt haar zus ineens contact met haar op om een portet van haar te laten maken. Stukje bij beetje voert de schrijfster ons brokjes uit het verleden. We leren we over het opgroeien van Monica als kind van 9. We maken kennis met haar halfzus Manuela, haar vader Arie en haar moeder Bea. Het is geen gelukkig gezin, om het zacht uit te drukken. Monica vlucht in haar tekeningen en in de hechte band met haar oudere zus. Het verhaal wisselt steeds tussen 2020 en 1998.

Niet iedereen houdt van een ik-perspectief, maar dat neemt de lezer juist mee in de gedachtewereld van Monica. Hoe kijk je als 9-jarig meisje naar de dingen die gebeuren? Hoe verandert dat je kijk op de wereld en op mensen in het algemeen? Op die leeftijd zijn je hersenen nog volop in ontwikkeling en moet de puberteit nog beginnen. En hoe kom je daaruit als volwassene? De pijn en onmacht om met haar getraumatiseerde verleden om te gaan verwoordt de schrijfster heel goed. En vooral het onbegrip van wat er gebeurt. Zal ze vechten, vluchten of verstijven?

De sprongen tussen heden en verleden zorgen voor een onderhuidse spanning waarbij alles in een climax samenkomt. De oplettende lezer zal in de loop van het verhaal al wel een aantal stukjes in elkaar kunnen passen, maar alles komt tot een zeer heftig slotakkoord. Een spannend en rauw geschreven verhaal dat gruwelijkheden niet schuwt. Het gunt de lezer een kijkje in zaken die achter een voordeur gebeuren, waarvan sommige het daglicht niet kunnen verdragen. Het plot, waarbij alle gebeurtenissen steeds meer context krijgen, spint alle draadjes samen tot een zeer krachtig debuut dat zeker een groot publiek verdient.