Zo donker, zo groots!

Boeken lezen is een zalige hobby, dat weten alle Hebban-volgelingen ongetwijfeld. Veel boeken lezen kan ook een nadeel hebben. Na jarenlang tientallen, honderden boeken te hebben verslonden, word je willens nillens tocht wat blasé. Het aantal keren dat je echt van je sokken geblazen wordt, dat je spijt hebt dat een boek uit is, dat je een verhaal of een personage nog dagenlang met je meedraagt, ze worden steeds zeldzamer. Het "been there, done that"-gevoel, weet je wel? Maar dan is er Marieke Lucas Rijneveld met "De avond is ongemak". Een auteur van nog geen 30, met een boek dat je midscheeps treft, wiens boek je achterlaat alsof je een stomp in je buik hebt gekregen. Rauw, ruw, schaamteloos, maar zo treffend verwoord, zo meeslepend verteld: zelden meegemaakt. Van bij de eerste pagina voel je als lezer de dreiging waar dit gezin mee te maken heeft. En toch slaagt Rijneveld erin om je 270 bladzijden mee te sleuren, steeds dieper in de almaar donkerder wereld van Jas en haar familie. Als nuchtere Vlaming blijf ik gefascineerd en tegelijk ongelovig toekijken hoe - zelfs nog in deze 21e eeuw - die verstikkende religie met haar obscurantistische gedachten en obsessies het leven van heelder gezinnen in Nederland kan beheersen. Maar wat ik in dit boek erover lees laat me nog meer onthutst achter dan bij de lectuur van Oek De Jong, Maarten 't Hart of Franca Treur. Die International Booker Prize: terecht. En iets waar het hele Nederlandstalige literaire wereldje trots moet op zijn.