een Meesterverteller

Genre: Oorlogsroman
Uitgeverij: Just Publishers
ISBN: 9789089757920
Aantal pagina’s: 349
Uitvoering: paperback
Verschijningsdatum: augustus 2018

Met dank aan Just Publishers voor het recensie-exemplaar.

Over de auteur
Sven Hassel, pseudoniem voor Børge Willy Redsted Pedersen, (Frederiksborg, 19 april1917 – Barcelona, 21 september 2012) was een Deens auteur.
Hij meldde zich kort voor de Tweede Wereldoorlog bij de Duitse Wehrmacht. Hij vocht aan alle fronten, behalve die van Noord-Afrika en raakte achtmaal gewond. Het einde van de oorlog maakte hij mee als Russisch krijgsgevangene. Van zijn boeken werden wereldwijd ruim tweeënvijftig miljoen exemplaren verkocht.
Hij schreef veertien romans die vrijwel allemaal in het Nederlands zijn vertaald en gepubliceerd.
Zijn romans beschrijven zijn ervaringen met een sectie soldaten van het 27e (straf)Pantserregiment van de Duitse Wehrmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Inhoud
Het verhaal valt in twee delen uiteen. In het eerste deel volgen we de soldaten van het 27e Pantserregiment bij het zoveelste Russische offensief onder aansturing van Luitenant Ohlsen. In het tweede deel van het verhaal wordt deze luitenant gearresteerd door de Gestapo en volgen we hem in zijn strijd tegen een veroordeling die niet te voorkomen lijkt.

Mijn mening
Het boek is al eerder uitgebracht onder de titel ‘Gestapo’ en werd voor het eerst in de jaren zestig van de vorige eeuw gepubliceerd. Het boek is opgedeeld in tien hoofdstukken die allen een titel dragen. Deze nieuwe editie wordt gepresenteerd als compleet en ongecensureerd. Ik kan de vergelijking met de originele uitgave niet maken omdat dit mijn eerste kennismaking met Sven Hassel is. Ongecensureerd kan ik gevoelsmatig herleiden tot de term expliciet. Want dat is het verhaal. Alles wordt realistisch beschreven en leidt hierdoor regelmatig tot afschuw en koude rillingen.

Wat meteen opvalt, is dat het taalgebruik niet gedateerd is en overkomt alsof het zojuist is geschreven. Het is een verhaal van toen, beschreven door de pen van nu. Ook wanneer je geen ingewijde bent in de militaire hiërarchie en het soldatenjargon, kun je het verhaal uitstekend volgen.

Het verhaal wordt verteld door een van de beste verhalenvertellers die ik tot nog toe heb gelezen. Zijn jarenlange ervaringen hebben in het leger dit talent gevoed. Door het eigenlijke verhaal zitten tientallen anekdotes en smeuïge verhalen verweven, die het verhaal kleuren en luchtiger maken. En dat is nodig. Het eigenlijke verhaal is diep triest en inktzwart. Ik had moeite om het los te laten wanneer ik niet aan het lezen was.

De soldaten hadden gevoelsmatig geen andere keuze en waren zich bewust van de naderende ondergang van Adolf Hitler. Ze probeerden de mensen die er nog in geloofden en er sadistische trekken op nahielden, te saboteren en te elimineren. In een omgeving die geregeerd werd door angst en regels. En waarin niemand vrij was in zijn mening.

Er was onderlinge strijd, grenzend aan haat en nijd tussen bijvoorbeeld de Wehrmacht en de SS. Er werd gehandeld in allerhande smokkelwaar en er waren overal spionnen en verraders. Wanneer je ergens uitsprak twijfels te hebben over de ideologie van Hitler, was de kans groot dat je werd opgepakt, veroordeeld en geëlimineerd. In deze laatste periode van de oorlog telden mensenlevens niet meer en werden kinderen als frontsoldaat de dood ingejaagd.

Aan de hand van de sectie soldaten die je als lezer volgt, ben je getuige van al deze afschuwelijke gebeurtenissen. En dat is niet altijd gemakkelijk. Ik merkte dat er, tijdens het lezen, emoties ontstonden als sympathie, verdriet, ongeloof en haat. Want net als bij de Nederlanders en Vlamingen, waren er ook in de Duitse gelederen zowel goeden als slechten.

En ik heb weer veel bijgeleerd, zowel gevoelsmatig als feitelijk. Het Duitse leger bestond bijvoorbeeld niet louter uit geboren Duitsers. De auteur was als Deen hierop al een uitzondering, ook doet er een Legionair mee in het verhaal, die als moslim vanuit het Vreemdelingenlegioen participeert in het Germaanse leger. En dat wist ik niet.

Eindoordeel
Net als de eerste keer dat ik een begraafplaats bezocht van Duister slachtoffers van de Tweede wereldoorlog, voelde het aanvankelijk een beetje vreemd om deze vreselijke periode uit de geschiedenis te zien vanuit het perspectief van de strijders van het Derde Rijk. Aan de hand van meesterverteller Sven Hassel was dit een turbulente en relativerende reis. Het heeft mij uiteindelijk geholpen om mijn tot dusver vlijmscherpe mening te laten verworden tot een meer genuanceerd beeld. Ik ga zeker nog meer lezen van deze auteur. Ik geef dit boek drieënhalve ster.

Peter van Bavel - recensent De Perfecte Buren

Mijn persoonlijke songtekst
“Ich will frei sein,
frei wie der Wind, wenn er weht.
Ich will frei sein,
frei wie ein Stern, der am Himmel steht.
Ich will frei sein”
(Xavier Naidoo – Freisein)