Het regende vogels

The great Matheson Fire was een dodelijke bosbrand die op 29 juli 1916 in de regio rond de Canadese gemeenschappen Black River-Matheson, Iroquois Falls en Ontario woedde.
Zoals in die tijd gebruikelijk was, maakten kolonisten het land vrij met behulp van de slash and burn-methode. Die zomer viel er weinig regen en brandden de bossen en het kreupelhout gemakkelijk af. In de dagen voorafgaand aan 29 juli zijn verschillende kleinere branden die met opzet waren aangestoken, samengesmolten tot één grote vuurstorm. Het was enorm; het front trekte zich op een gegeven moment over een breedte van 64 kilometer uit. Het vuur verplaatste zich ongecontroleerd naar de steden Porquis Junction, Iroquois Falls, Kelso, Nushka, Matheson en Ramore - en vernietigde ze volledig - terwijl ze Homer en Monteith grote schade toebrachten. Een ander vuur brandde in en rond Cochrane. In totaal hebben de branden een gebied van ongeveer 2.000 vierkante kilometer kompleet verkoold.
Vanwege de rook van bosbranden die de regio al enkele weken had bedekt en de afwezigheid van een bosbrandbewakingsdienst, sijpelden er zo goed als geen berichten door over het feit dat er complete gemeenschappen door de vuurzee waren getroffen. De ernst van de situatie bleef dan ook lang onduidelijk. Sommige mensen ontsnapten op het nippertje via de Temiskaming en Northern Ontario Railway. Anderen konden zich redden door de nabijgelegen Black River of een van de kleine meren in het gebied in te vluchten. Volgens de officiële schatting kwamen 223 mensen om het leven.

De Matheson Fire leidde tot de oprichting van de Forest Protection Branch van het Department of Lands, Forests and Mines (nu bekend als het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen en Bosbouw) en de Forest Fires Prevention Act in Ontario.

De grote branden zijn het onderwerp van de boeken Killer in the Bush van Michael Barnes, en Il pleuvait des oiseaux van Jocelyne Saucier.

Bron: Wikipedia

Kan een goeie vertaling iets bijdragen aan een goed boek? Ik denk het wel. Een goeie vertaling slaat bruggen over dalen en ravijnen die het verschil vormen tussen de ene taal en de andere. En dat gaat heel ver. Het vertalen vanuit het Frans bijvoorbeeld zal een andere aanpak vragen voor een tekst geschreven door een Canadese schrijver en bijvoorbeeld door een schrijfster uit Martinique. De ene heuvel. De andere heuvel: wordt het geschrevene in het Nederlands vertaald, in het Engels, in het Duits of in het Italiaans? Een goeie vertaler houdt ook daar rekening mee. Je vertaalt nooit woord voor woord, maar je vertaalt een stemming, een atmosfeer, je vertaalt van en naar een volksaard. Zowel vanuit het oogpunt van de bron als dat van de zee. De schrijver en de lezer.
Een goede vertaler kan misschien ook nog iets redden aan een slecht boek. Een slechte vertaling van een slecht boek is om te huilen, maar heeft ook een groot voordel: ze legt tegelijkertijd de tekortkomingen van de schrijver als die van de vertaler feilloos bloot.

,,In Toronto zijn de eerste aprildagen een weldaad. Een oud dametje, petieterig in haar blauwe wollen mantel, koesterde zich in de zon op het uiteinde van een bank onder een grote kale eik.
Een plek heldere kleur tussen de vale bruine nawintertinten, dat had als eerste de aandacht van de fotografe getrokken.
Het diepblauwe van de mantel, het magentaroze van de baret, de witte krukken die erinder vandaan kwamen, een stralend wit, en langs de rand van de baret en in het midden een borduursel van zilverkleurige kralen die dansten in de zon. Bij de voeten van de dame een grote linnen tas metMoorse motieven en links van haar op de bank een vierkante, geelkatoenen doek waarop balletjes broodkruim lagen die ze uitdeelde aan de vogels.
De fotografe was op de andere punt van de bank gaan zitten en had haar onopvallend geobserveerd.
Ze was heel oud, gekrompen tot op het bot, en er was iets zwevends aan haar, alsof ze werd gedragen door ontelbare gedachten die zich door de lucht verspreidden terwijl ze haar duiven voerde. Ze ging systematisch en langzaam te werk. Wanneer haar katoenen doek leeg was pakte ze uit haar tas een homp brood waar ze het kruim uit haalde, en daarna maakte ze de balletjes die ze in dichte rijen op de doek legde.
De fotografe had geen foto van haar durven maken. Dat had ze wel moeten doen. In haar ooghoeken twinkelde een roze licht.
Ze wist niet meer hoe ze een gesprek was begonnen noch hoe de Great Fires ter sprake waren gekomen.
Het oude dametje was een overlevende van de Great Matheson Fire. Ze had verteld over een nachtzwarte hemel en over de vogels die naar benden vielen, als vliegen.
Het regende vogels, had ze gezegd. Toen de win opstak en de hemel schuilging achter een koepel van zwarte rook, werd de lucht ijl, de hitte en de rook maakten ademhalen onmogelijk, voor ons, maar ook voor de vogels, en een regen van vogels viel neer bij onze voeten.''
© uit: “Het regende vogels” – Jocelyne Saucier

Nick Hornby, schrijver van onder andere About a boy, heeft een column in het Amerikaanse tweemaandelijkse tijdschrift The Believer. Stuff I’ve been reading. Een aantal jaren geleden schreef hij dat hij geen tijd meer wilde verspillen met het lezen van slechte boeken. Daar is het leven te kort voor. Ik volg hem niet van dichtbij, dus ik weet niet of hij zich nog steeds aan dat principe houdt. Maar het is een interessante overpeinzing. Maar op welk moment bepaal je of een boek slecht is?

Ik las onlangs ‘Het regende vogels’ van Jocelyne Saucier (de vertaling is van Marianne Kaas) naar aanleiding van een hele positieve recensie in een Italiaanse krant. Ik kijk dan ook altijd even op de lezersapp Good Reads. Maar liefst 3.850 lezers hadden de vierde roman van de Canadese schrijfster beoordeeld met een gemiddels van 4 sterren op 5. In de bieb in Bologna was natuurlijk een lange wachtrij. Maar blij verrast ontdekte ik het boek ook in mijn Nederlandse bieb, waar ik de digitale versie direct kon lezen.

Op welk moment beslis je je dat dit boek slechts is, of liever, dat jij dit boek niet goed vindt? Ik heb dan zoiets van, wat zien dik drieduizend mensen wat ik niet zie? Of ik ga nog maar even verder, want het zal nog wel iets worden... Toch?

“Het regende vogels” – Jocelyne Saucier (2015)
●●○○○ (2/5)

De volledige recensie (met plaatjes) vind je hier: https://rondetijd.blogspot.com/2021/07/het-regende-vogels.html