Scheepsberichten

Vaste kleine rubriek in de PZC, de scheepsvaartberichten. Scheepsnamen, bestemmingen, waar vandaan, waar naartoe. Ze intigreerden me, zoals nu nog steeds de lijst van aankomsten en vertrekken op het station en het vliegveld mijn aandacht trekt. Toch, die scheepsvaartberichten hadden net iets meer, ze hadden een naam. Elk schip had een naam en was daarmee al een wereldje op zich. Hierop werd geleefd, gewerkt, gelezen (boeken, kaarten), geschreven (brieven, kaarten), gelachen, gehuild. En via die scheepsvaartberichten werd je een blik gegund op al die wereldjes, een minieme blik, een speldekop.

In ‘Scheepsberichten’ (let op, geen ‘Scheepvaartberichten’) gunt Annie Proulx ons een blik op de wereld van Quoyle. Quoye is niet knap, blinkt niet uit in zijn werk als journalist, is geen minnaar die zijn echtgenote Petal Bear naar niks of niemand anders doet verlangen. Integendeel, Petal verzamelt verhoudingen. Maar Quoyle is trouw, ziekelijk trouw. Totdat Petal in een verkeersongeluk omkomt en hij, alleen met zijn twee dochtertjes Bunny en Sunshine, de rest van zijn nutteloze leven tegemoet aan moet vangen.
Op aanraden van een tante, de zus van Quoyle’s vader, vertrekt hij uit New York en ze besluiten met zijn vieren opnieuw te beginnen in Newfoundland, waar de familie haar ‘roots’ heeft.

Opnieuw beginnen betekent voor Quoyle een baantje vinden bij de The Gammy Bird, de lokale krant waarvoor hij de scheepsberichten gaat verzorgen. Maar opnieuw beginnen houdt hiermee niet op, het moeilijkste van opnieuw beginnen is het oude werkelijk afsluiten. En het oude is omvangrijk, gecompliceerd, zit diep. Petal Bear is nog altijd aanwezig, zowel voor haar man als voor haar dochtertjes. Hoe sluit je zoiets af? En hoe diep heeft het verleden van de familie Quoyle zich geworteld in de rotsige boden van het ruige Newfoundland. Opnieuw beginnen is pas echt mogelijk als het verleden volledig is afgesloten, voor iedereen.

Annie Proulx laat in ‘Scheepsberichten’ een wijds scala van personages passeren. Op de een of andere manier zijn er relaties (altijd) tussen de verschillende personen, soms intens, andere keren oppervlakkig. Die relaties zijn grotendeels afhankelijk van de karakters van de ‘acteurs’ in dit rollenspel. Hier is Proulx op haar best, denk ik: ze blijft vrij oppervlakkig (en soms zelfs wat houterig) in de beschrijving van haar personages, maar het karakter waardoor het handelen van deze of gene gestuurd wordt is heel subtiel zichtbaar.
Niemand is een kopie, iedereen heeft zijn of haar karakter, gevormd door ervaringen uit een recent en ver verleden. Iedereen is een klein wereldje op zich, en daarmee kom ik terug op mijn scheepsvaartberichten uit de PZC waarmee ik opende. Je bent nooit zomaar ergens. Het feit dat ik ben waar ik ben is het resultaat van een aaneenschakeling van gebeurtenissen uit het verleden. Dat is een beetje de gedachtengang achter het verhaal van Quoyle en de zijnen.
De verwijzing naar de knopen uit het Knopenboek van Ashley is in die context ook een prachtvondst.

Een negatieve noot. Jawel. Waar ik me over verbaasd heb bij het lezen van het boek is dat Proulx magistrale passages afwisselt met, zoals eerder gezegd, ronduit houterig en geforceerd gekrabbel. Goed, die passages waren niet alomvattend, maar juist daarom zo goed zichtbaar. Ik heb het idee dat ook de vertaling van Regina Willemse (toch niet de minste als je haar palmares bekijkt) daarom hier en daar wat moeizaam aandeed.
Jammer.

‘Scheepsberichten’ was de tweede roman van Annie Proulx en werd onder andere bekroond met de National Book Award (1993) en de Pulitzer Prize (1994).

Annie Proulx – “Scheepsberichten” (1993)
●●●○○ (3,5/5)

De volledige recensie, met plaatjes en praatjes, vind je hier: https://rondetijd.blogspot.com/2022/05/scheepsberichten.html