Spelen met de werkelijkheid

De titel zegt het al, dit is een biografie van een kunstenaar die door het leven gaat onder de naam X, geschreven door haar weduwe. Deze CM Lucca vindt de bestaande biografie van haar overleden partner zulke onzin verkondigen, dat ze niet anders kan dan dat recht zetten in een eigen verhaal. En aangezien X nogal een geheimzinnige vrouw was, kost het behoorlijk wat onderzoek om te achterhalen hoe het nu precies zit. Onderzoek waar CM zich volledig op stort.

Maar wacht even. Een ‘biografie’ suggereert non-fictie, maar X bestaat dus niet echt en CM ook niet. Hun verhaal speelt zich af in een versie van de werkelijkheid die ook niet dezelfde werkelijkheid is als waar wij in leven. In deze wereld is de Verenigde Staten na WOII uiteen gevallen in drie delen: Tussen de zogenoemde Southern Territory en de andere twee (Western en Northern Territory) is een potdichte muur gebouwd waarachter zich een totalitaire theocratie heeft ontwikkeld. En dat is van belang voor het leven van X.

X heeft haar hele leven gespeeld met identiteit. Ze was een multidisciplinair kunstenaar, heeft van alles en nog wat gemaakt, van countrymuziek tot conceptuele kunst en van literaire romans tot schilderijen. Voor elk nieuw project (en misschien wel elke activiteit in haar leven) nam ze een andere persona aan. Het meest bekend is ze van een kunstwerk met de titel ‘The human project’, waarin ze alle identiteiten die ze tien jaar lang gebruikt heeft in de New Yorkse cultuurscene op een rijtje zet.

Zoals X niet zo hecht aan hoe dingen nou ‘echt’ zijn, speelt ook Catherine Lacey met werkelijkheid. Voor elk brokje informatie in de biografie staat er keurig een voetnoot met de (verzonnen) bron. De wereld van X is een andere dan de onze, maar tegelijk ontmoet ze wel allerlei mensen die wij ook kennen, bijvoorbeeld David Bowie, Susan Sontag. Buiten het boek, afgescheiden door zwarte pagina’s, aan het eind, staat een verantwoording van Lacey voor wat haar (wel degelijk echt bestaande) bronnen hiervoor waren. Soms legt ze woorden van bestaande mensen in de mond van X of ze parafraseert bestaande uitspraken of gebeurtenissen zodat ze over X gaan. Waar ze mij echt helemaal mee had, was dat er in het boek ook foto’s staan van X in allerlei rollen en tijden, van plekken en mensen die voorkomen in haar leven. Keurig met bron natuurlijk weer. Maar in de eindnoten staat bij de meeste foto’s ‘Found by author’. Lacey is dus gewoon naar de kringloop gegaan ofzo en gebruikt allerlei anonieme foto’s voor haar personages. Heerlijk….

Ik heb zitten smullen van dit boek! Ondanks dat ik de fysieke verschijningsvorm niet zo prettig vond (belachelijk kleine lettertjes, van dat vieze papier en een boek dat je met twee handen vast moet houden omdat het anders dichtvalt). Het verhaal heeft iets ontregelends, wat mij fascineert, maar ik vond het ook ontzettend spannend en boeiend om te lezen over de Southern Territory, de kunst van X en elk nieuw puzzelstukje dat CM vindt. Naar het einde toe vond ik het een klein beetje gaan slepen (er zit nog een soort ‘onthulling’ in waar mijn hart niet sneller van ging kloppen), maar daar staat zoveel rijkdom tegenover dat ik dat graag vergeef. Lacey laat je op een indrukwekkende manier over identiteit nadenken en geeft en passant nog allerlei maatschappijkritische speldenprikjes die ook niet voor de poes zijn. Zeer de moeite wat mij betreft!

(Mochten er andere gekken zijn die er ook zo over denken: ik ben eigenlijk wel benieuwd wie jullie zijn! Vind mij op het forum om door te praten en wie weet kunnen we zelfs een keer een leesclub organiseren....?)