Geschiedenis als onderhoudend feuilleton

Als jong meisje luisterde Carmen Korn (1952, Düsseldorf) naar de verhalen van de vrouwen uit haar familie: haar grootmoeders, hun zussen en schoonzussen. Deze verhalen over hun dromen, liefde en oorlog inspireerden haar tot het schrijven van een trilogie die een eeuw aan Duitse geschiedenis omvat.
Qua thema doet het sterk denken aan De Cazalets van Elizabeth Jane Howard, maar dan bekeken van de Duitse kant. Helaas gaat verder elke vergelijking mank, want Dochters van een nieuwe tijd blijkt van een ander niveau.

In dit eerste deel maken we kennis met Henny en haar vriendin Kӓthe, die net na de Eerste Wereldoorlog hun vleugels uit willen slaan en daarbij hun eigen keuzes maken. In sneltreinvaart worden heel wat personages geïntroduceerd die allemaal op een bepaalde manier met elkaar verbonden zijn. Maar echt uitgediept worden die karakters niet, ze zijn eerder een instrument om elke sociale klasse, elke politieke kleur, elke geaardheid en elke mogelijke keuze neer te kunnen zetten. Als vervolgens die karakters te maken krijgen met een veelheid aan onderwerpen in hun leven komt dat te bedacht over om realistisch te kunnen zijn. In combinatie met het continue verspringen van perspectief levert dat een vrij afstandelijk en zakelijk, bijna emotieloos verhaal op dat de lezer nergens echt dichtbij laat komen. Het eindresultaat blijft dan ook zweven tussen een historische roman en een geromantiseerde geschiedschrijving.

Toch valt er genoeg te genieten, want door de toevoeging van allerlei kleine details wordt een mooi beeld van het leven in die tijd neergezet. Het wassen in de keuken, het poetsen van leder met margarine, het koken en stijven van wasgoed, de opkomst van het communisme en het kiesrecht van vrouwen. Ook de klassenverschillen worden duidelijk belicht aan de hand van dienstmeisjes en werkvrouwen, de behandelklassen in het ziekenhuis en beschrijvingen van pandjeshuizen en cocktailfeesten. Het leest als een feuilleton, lekker doorkabbelend zonder echt de diepte in te gaan. En lezers die meer willen weten kunnen de boeken in duiken, want wie was Ballin of Veldmaarschalk Blücher? Hoe zag een Adler automobiel er uit? En hoe zat het ook alweer met de Weimar Republiek?
Geholpen door haar journalistieke achtergrond heeft Carmen Korn veel onderzoekswerk gedaan om het Hamburg uit die tijd tot in de kleinste details kloppend weer te kunnen geven. En hoe goed zij daarin is geslaagd merk je eigenlijk pas wanneer het een keer niet klopt als zij Engelse rozen beschrijft in een Duitse tuin in de zomer van 1930 terwijl die specifieke rozen pas zeventig jaar later geintroduceerd zouden worden.

Carmen Korn stapt met grote stappen door de geschiedenis en aan de hand van belangrijke gebeurtenissen boetseert zij daar als het ware de levens van haar personages om heen. Het blijkt een onderhoudende manier om ook naar de minder prettige kanten van de geschiedenis in Duitsland te kijken. Wellicht is dat de reden waarom je door blijft lezen.
De vervolgdelen Tijd om opnieuw te beginnen en De tijden veranderen zullen eind 2020 respectievelijk medio 2021 verschijnen.