Literaire documentaire

Kunstcriticus en schrijver Johan Swinnen brengt zijn eerste literaire werk uit en het boek heeft een persoonlijk tintje. Swinnen studeerde cultuurwetenschappen en fotografie, is oprichter van het Hoger Instituut voor Schone Kunsten en emeritus hoogleraar aan de School of Arts van de AP Hogeschool Antwerpen. ‘Happening’ gaat over de aanslag tijdens de Amerikaanse veertiendaagse in de Brusselse À l’Innovation op maandag 22 mei 1967, waarbij 323 doden vallen.

Hervé verliest die dag zijn ouders, iets wat zijn jonge leven totaal op de kop zet. Tegelijk vertelt het boek over het leven van Delphine, een van de actievoerders van de Brusselse Commune Ché die samenwoont met geradicaliseerde actievoerders en medeverantwoordelijk is aan de aanslag op de Innovation. Hoewel nadrukkelijk benoemd wordt dat alle personages en gebeurtenissen in het boek fictief zijn, zit er duidelijk een autobiografisch element in het verhaal; ook Swinnen verloor zijn ouders op jonge leeftijd tijdens de brand op 22 mei 1967, een brand die wel degelijk plaatsgevonden heeft.

Swinnen schrijft geen meelijwekkend boek over zijn leven zonder ouders, zijn achtergrond als academicus en cultuurwetenschapper is in zijn boek geen moment ver weg, evenals zijn fascinatie voor fotografie (die hoofdpersonage Hervé deelt); ‘Zijn documentaire foto’s werden ondersteund door een sociaal geweten. Hij was voor mij een revolutionair fotograaf met een hart voor vrije kunst.’ Deze ‘literaire’ toevoegingen aan het waargebeurde verhaal van de Innovation geven het verhaal een diepere laag.

‘Happening’ is een zoektocht; een zoektocht naar het waarom van de gebeurtenissen op en rondom 22 mei 1967. Het leest als een documentaire en is daarom heel geschikt voor iedereen die geïnteresseerd is geschiedenis, die over de aanslag op de Innovation, of de politieke geschiedenis meer algemeen. ‘Een beetje sociaal engagement siert een jongere, maar een overtuiging die je dagelijks naar voren brengt ‘in de strijd om het marxisme-leninisme en in de consolidatie van de huidige revolutionaire tendens’ is natuurlijk een ander paar mouwen.’ Wie een beetje Frans kan lezen is in het voordeel, maar het is zeker geen ‘must’ om het boek te kunnen begrijpen.

‘Happening’ is interessant en leert de lezer veel over een belangrijke ‘terroristische’ gebeurtenis in Brussel, het legt tegelijkertijd de link met de aanslagen in onze huidige tijd; met welke idealen worden deze aanslagen gepleegd, is de tijd waarin we nu leven wel zo veel verwarder dan de wereld van vijftig jaar geleden of herhaalt de geschiedenis zich? Al met al is dit boek op de grens tussen fictie en non-fictie zeker de moeite voor wie iets meer wil weten over beweegredenen achter aanslagen of politiek engagement.