Korte verhalen, een geheel

Menno van der Veen debuteerde als schrijver met een kort verhaal in Nymph. Hij schreef columns voor NRC Handelsblad en publiceerde het filosofische boek Welkom in Youtopia. Het eerste hoofdstuk van zijn debuutroman Rimpelgeweld verscheen eerder al in literair tijdschrift Tirade. Ook in Rimpelgeweld zien we de kracht van columns en kort proza terug.

In Rimpelgeweld brengt de charismatische Britten vijf mensen bij elkaar in een weekendhuis vlakbij Amsterdam. Ze leven er samen in een bubbel, veilig afgeschermd van de echte wereld, wat een hele tijd goed bevalt. Maar je kunt de buitenwereld niet eeuwig blijven negeren; er komt een moment waarop je aan elkaar alleen niet meer genoeg hebt.

Rimpelgeweld is opgebouwd uit korte alinea’s, eigenlijk zijn het stuk voor stuk kleine of miniverhaaltjes op zich. Deze verhalen worden verteld door een van de vijf personages; Kink en gaan steeds over dezelfde vijf personages; Kink, Richard, Pierre, Aniëlle en Britten. Daarnaast spreekt Kink in elk deel in het boek een ‘jij’ aan, die slechts op een paar plekken in het boek gespecificeerd wordt. De korte stukjes vormen één geheel, maar laten vooral heel veel open voor de eigen invulling en interpretatie van de lezer.

De originele manier waarop er steeds meer kleine puzzelstukjes worden bijgelegd in het verhaal over de vijf mysterieuze personages en de staccato-schrijfstijl van Van der Veen maken dat je het boek niet gemakkelijk weglegt. Rimpelgeweld telt maar een klein aantal pagina’s en lees je daarom in een ruk uit. Toch is het geen boek waar je even diagonaal doorheen leest, elke zin vereist aandacht en interpretatie, sommige alinea’s moeten een paar keer gelezen worden voor de betekenis ervan doordringt, om een paar pagina’s verderop weer te veranderen.

Interessant aan de schrijfstijl van Van der Veen is ook de manier waarop hij personages en gevoelens beschrijft. Hij maakt ze tastbaar door ze te vergelijken met handelingen en de resultaten daarvan en door de lezer te voorzien van ‘opdrachten’ om deze gevoelens, gebeurtenissen en personages uit te drukken: ‘Zet een beslagkom op je eettafel. Neem een pak gezeefde tomaten uit je keukenkast en knijp het leeg in de kom. Doe het met grove bewegingen, zodat iets van de saus boven de randen klotst en er rode vlekken op de tafel ontstaan.’

Rimpelgeweld is een debuut dat de kracht van korte anekdotes benadrukt en in de samenkomst van die verhalen tegelijk een diepere laag, tussen de regels, aanboort. Het leest snel, maar vraagt om herlezing en om continue interpretatie van dat wat wel en niet gezegd wordt. Van der Veens schrijven is een kunst op zich en hopelijk volgen er nog vele boeken in dezelfde stijl en met dezelfde kracht.