Geeft veel stof tot nadenken

De boekenwereld verandert. Tim Parks, zelf auteur, vertaler en criticus, schreef er – jawel – een boek over. In Waarom ik lees schetst hij een beeld van de veranderende wereld van het boek aan de hand van korte voorbeelden en casussen die de lezer veel stof tot nadenken geven.

Waarom ik lees is dus niet een boek dat je in een avondje uitleest, niet als je serieus wil nadenken over de vragen die Parks aan de orde stelt. Hij zet vraagtekens bij literaire beleving, canonvorming, literaire prijzen, mondialisering, vertalingen, redacteurschap, schrijverschap, literatuurkritiek, literaire festivals, e-boeken, Amerika, Europa, literatuurwetenschappers en lezers. Alle onderwerpen komen kort aan bod, in kleine hoofdstukjes die afzonderlijk van elkaar gelezen kunnen worden en dat maakt ‘Waarom ik lees’ een zeer toegankelijk boek.

Literaire achtergrond
Parks maakt zijn korte betoogjes nog toegankelijker door er hier en daar een grapje in te gooien. Toch zal het boek voor een leek minder interessant zijn dan voor een literatuurwetenschapper of een fanatieke lezer die zijn klassiekers kent. Om Parks’ gedachtesprongen en verwijzingen in de korte hoofdstukken goed te kunnen begrijpen heeft de lezer redelijk wat achtergrondinformatie nodig, die bekend wordt verondersteld. De auteur heeft in zijn 240 pagina’s nu eenmaal niet de tijd om alles met citaten en voorbeelden diep uit te werken.

Sterker nog, wanneer hij dit in de laatste twee hoofdstukken wel doet, bijvoorbeeld in het hoofdstuk over het vertalen van teksten uit andere culturen, slaat Parks een beetje door in het analyseren van zijn voorbeelden, waardoor de vlotheid verdwijnt.

Wij willen meer
Grappig is ook de manier waarop Parks alles in de boekenwereld in twijfel trekt, tot aan de Nobelprijs toe: ‘Niemand kan een honderdste deel van alles lezen. Toch beweren internationale literaire prijzen dat ze ons kunnen vertellen wat de beste roman is van het jaar, en wie de grootste schrijver.’ Waarom ik lees is dus een mooi opstapje voor wie geïnteresseerd is in het literaire circuit of de literatuurwetenschap. Ondanks de vele verwijzingen is het een van de meest toegankelijke boeken op dat gebied. Een boek dat smaakt naar meer.

[Deze recensie verscheen eerder (2015) op CLEEFT]