Fenomenaal

Na het lezen van Het valse seizoen begon ik aan dit eerdere boek van Christiaan Weijts, heel benieuwd of dit net zo meeslepend zou zijn. Daarin ben ik zeer zeker niet teleurgesteld. Met zijn bloemrijke schrijfstijl en prachtig taalgebruik neemt deze auteur me weer mee naar de diepste zielenroerselen van zijn hoofdpersonage. Ook hier is dat een einzelgänger, sociaal niet handig, knorrig zelfs, die voortdurend zijn eigen werk relativeert en vanaf een afstand naar menselijke interacties kijkt.

Johannes Vermeer leeft krampachtig introvert vooral in zijn eigen innerlijk, in zijn geheel binnen hemzelf gehouden wereld, terwijl hij absoluut gelooft in de schoonheid van zijn archtictuurontwerpen. Net als Camiel in het latere boek voelt hij zich nergens echt op zijn plaats en spiegelt hij zijn wereldbeeld aan zijn eigen schoonheidsideaal.

Weijts blijft de hoofdpersoon consequent bij zijn achternaam noemen. Hij schrijf steeds over ’Vermeer’, niet over ‘Johannes’, zelfs niet in de stukken die zich afspelen in Vermeers jeugd. Voor mij werkt dat heel bevreemdend, afstandelijk. Net zo afstandelijk als Vermeer zichzelf steeds opstelt tegenover zijn eigen belevenissen. Belevenissen waarover hij het niet eens voor elkaar krijgt om erover te praten. Het isolement waarin hij terecht komt, is akelig exact beschrijven. De lichtzinnige, bij de dag levende Isa vormt hiermee een mooi contrast.

Weijts schakelt zonder enige tijdsaanduiding tussen het heden en Vermeers schooltijd, waar Isa een belangrijke rol speelt. Op soepele wijze beschrijft hij hoe deze twee tijdslijnen elkaar blijven raken, waarbij hij een spanningsboog creëert die tijdens de bomaanslag een hoogtepunt heeft, maar waar Vermeer pas veel later achter komt.

Toch vond ik Euforie iets moeilijker leesbaar en dat komt vooral omdat ik in Het valse seizoen woord voor woord kon meevoelen in Weijts beschrijvingen over muziek. Het klopte volledig. Over architectuur weet ik gewoon veel te weinig om net zo diep mee te kunnen gaan. Wel is het fenomenaal dat ook nu Weijts zich een enorme kennis over bouwkunst heeft opgedaan, net als in het andere boek over muziek, een aspect dat overige ook in Euforie een mooie plaats krijgt. Fenomenaal is dat.