Alleen Naoki's verhaal

'Waarom ik soms op en neer spring' (2013) heeft een simpele opzet: Naoki stelt een vijftigtal vragen aan zichzelf over autisme-gerelateerde onderwerpen (overprikkeling, echolalie, fladderen, gezichtsherkenning, etc). Ertussendoor staan kleine verhaaltjes en sprookjes waarin er duidelijk een metaforische koppeling is tussen de fictie en de non-fictie; ze ondersteunen elkaars boodschap. Soms duiken er ook sfeertekeningen op van geometrische patronen, chaotische puntwolken en andere abstracte afbeeldingen. Bijzonder gaaf ontworpen, maar voor mij onderstreept het de air van geheimzinnigheid rond het onbegrijpelijke en geheimzinnige van Naoki's autisme. Het boek wordt afgesloten met één lang verhaal over een jongeman die komt te overlijden en nu onmachtig is om zijn rouwende ouders te troosten.

Als iemand met een autismediagnose stoort het me wanneer één ervaringsverhaal autoriteit krijgt toebedeeld om inzichten te geven voor ouders en verzorgers van mensen op het spectrum. Ik vind de sombere ondertoon en sommige 'pedagogische tips' zelfs potentieel schadelijk omdat ze kritiekloos worden overgenomen. Daar komt bij dat een virulent cliché als de autistische savant - zoals het ooit doorsijpelde in de populaire cultuur door Hollywoodvehikel 'Rain Man' (1988) - op deze manier kracht bij wordt gezet. Door de dertienjarige Naoki Higashida autoriteit toe te dichten omdat hij nauwelijks kon spreken en alleszins behoorlijk proza schreef. Het zou helpen als zulke ervaringsverhalen meer worden gecontextualiseerd en er oog blijft zijn voor de menselijke verscheidenheid van individuen op het spectrum.