Gedetailleerde tekening van de vooroorlogse jaren 1937-1938 in Engeland

Na het lezen van de autobiografie ‘Achteraf bezien’ van Elizabeth Jane Howard was ik benieuwd naar haar fictieve werk. Daarom begon ik in ‘Lichte jaren’, het eerste deel van de ‘Cazalet-kronieken’ dat gebaseerd is op haar leven in de zomer van 1937 en het najaar van 1938.

Het verhaal speelt zich grotendeels af in Home Place, het buitenverblijf in Sussex, waar de familie gezellig samen de vakanties doorbrengen. Zo is het mogelijk om alle familieleden in beeld te brengen en ook een goed beeld van het personeel te schetsen.

Aan het roer van zowel het landgoed als het familiebedrijf staat William, alias de generaal, met naast hem de baronie die ervoor zorgt dat het immense huishouden op wieltjes loopt. De lezer leert hun drie zonen met hun echtgenotes kennen en ook hun ongetrouwde dochter Rachel, die voor het babyhotel zorgt en een geheime liefde heeft.

Elizabeth nam haar eigen familie als voorbeeld en geeft ons een onverbloemde inkijk in het vooral beperkte leven van de vrouwen. Enkel de zonen krijgen de kans om te studeren, alhoewel sommige liever niet naar de kostschool zouden gaan. De meisjes krijgen les van juf Milliment, die wel de capaciteit van Clary ziet, maar uit ervaring weet dat ze nooit naar de universiteit zal mogen gaan. Het armoedige leven van de gouvernante wordt uitgebreid belicht, net zoals het drukke leven van het personeel, zoals dat van mevrouw Cripps die eten voor de hele familie en het personeel moet maken.

Hoe verder in het boek, hoe groter de oorlogsdreiging wordt. Dit wordt “De Situatie” genoemd, net zoals vele andere zaken niet of slechts in bedekte termen worden besproken. Typisch is het beeld van de familie die rond de radio is verzameld voor de toespraak van Chamberlain. Het personeel mag niet meeluisteren, maar iemand zorgt nog snel voor een radio in de dienstvertrekken.

Sommige lezers zullen het verhaal te langdradig vinden, maar naar mijn mening verschaft EJ Howard ons door al deze details een realistisch portret uit die tijd, zodat we zelf met de toenemende oorlogsspanning meeleven. Er zijn veel personages, misschien zelfs iets te veel, maar hun verschillende karakters worden in de loop van het verhaal duidelijk en hun dagdagelijkse bezigheden schilderen een waarheidsgetrouw beeld van die vooroorlogse jaren.

Alles wordt in eenvoudige zinnen beschreven, met afwisselend taalgebruik, zonder dure woorden, maar met een vleugje humor hier en daar, net zoals in haar autobiografie.

De enige verbeterpunten zijn enkele fouten in de Nederlandse versie en misschien ook een stamboom, om de draad in het familiekluwen van de Cazalets niet kwijt te raken.

Het werd een gedetailleerde tekening van de jaren 1937-1938 in een prettige schrijfstijl, vandaar dat ik het een aanrader vind.