I, I can remember (I remember), Standing by the wall (by the wall)

‘Zoon van Berlijn – Karolien Berkvens

Genre: roman
Uitgeverij: Lebowski
ISBN: 9789048821570
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 255
Uitgave: september 2018

Met grote dank aan Lebowski Publishers voor het recensie-exemplaar.

Inhoud
Het verhaal gaat over de relatie tussen een vader en zijn zoon in de stad Berlijn. Beiden zien de stad veranderen en kijken hier op hun eigen manier naar. Vanuit hun eigen perspectief dat is gevormd door tijdgeest, weerstand, romantiek, zakelijk inzicht, historie en idealen.

Mijn mening
Zoon van Berlijn heeft niet lang ongelezen in de boekenkast mogen staan. Hoewel de omslag minimalistisch oogt en de letters van de titel alle ruimte krijgen, won de nieuwsgierigheid naar het verhaal het razendsnel. Zo’n jonge auteur, deels verbonden met de stad Berlijn, brengt een roman met als een van de thema’s de gentrificatie van de stad Berlijn. Ik ben geen reislustig type en koester daarom de herinneringen van mijn bezoek aan de stad Berlijn. Deze warme gevoelens kunnen na een dikke tien jaar wel een opwarmertje gebruiken. Ik hoop dat met dit boek te kunnen.

Het boek is opgedeeld in vier delen; de vier seizoenen, startend in de herfst. Ieder deel is weer verdeeld in hoofdstukken die elk een titel hebben. Het lettertype is prettig en het boek is gedrukt op een mooie kwaliteit papier. Wel mis ik persoonlijk een index of inhoudsopgave. Het verhaal wordt chronologisch verteld en maakt zo nu en dan een flashback richting de jeugd van de vader en de zoon en naar het moment waarop er met de moeder iets gebeurde. Zonder veel woorden te gebruiken, komen de meeste gevoelens, emoties en karaktereigenschappen van de personages kristalhelder in beeld. De overtuigingen van de vader worden zo levensecht neergezet dat ik hiervoor mijn speciale waardering wil uiten.

Daarnaast is een groot deel van het boek geweid aan ruimtelijke ordening, planologie en demografie. Onderwerpen waar ik al vanuit mijn jeugd grote interesse voor heb. Pas nu werd ik mij bewust dat de herinrichting van Berlijn in een te hoog tempo moest plaatsvinden. Wat het volk in gang wist te zetten in 1989, was voor bestuurders en politici niet te volgen, zonder het nemen van, achteraf bezien, draconische besluitvormingen. Wanneer men meer tijd had gehad om in de jaren na de ‘Wende’, de stad, die ineens uit twee delen bestond, te verbinden, was er op termijn wellicht iets ontstaan wat ook op stedenbouw-kundig en sociaal niveau tot eenwording had geleid. Dat is nu minder, of slechts ten dele gelukt.

‘It's always the small people who change things. It's never the politicians or the big guys.
I mean, who pulled down the Berlin wall? It was all the people in the streets.
The specialists didn't have a clue the day before’.

(Luc Besson, Frans filmregisseur)

Tenslotte toont het boek een realistische kijk in de gentrificatie van steden. Het opkrikken van achterstandswijken door panden op te knappen, wijken op te pimpen en/of er voorzieningen aan toe te voegen, lijken alleen maar voordelen te hebben. Lijkt. De auteur is, zonder negatief te zijn, in staat een realistisch beeld te tonen van de effecten op de huizen en huurprijzen, de economische samenstelling van de bewoners, en de verplaatsing van de achterstandswijken naar verderop gelegen gebieden. Een prachtig en keihard beeld. En waard om te lezen.

Eindoordeel
De wijze waarop de auteur haar verhaal vertelt, heeft grote gelijkenissen met mijn beeld van de stad Berlijn. Van grote afstand lijkt het kil en grijs maar wanneer ik mij erin onderdompel, word ik gegrepen door de warmte en de kleurenpracht. Niet alleen de relatie tussen de personages maar ook het muterende uiterlijk van de stad Berlijn wordt na de zwart-wit omslag tot in detail van de juiste kleuren voorzien. En het zijn niet alleen mooie kleuren. Soms zou ik de schreeuwende veranderingen die veelal vanuit commercieel oogpunt worden gemaakt en niet vanuit het hart, willen terugdraaien. Uitgummen en opnieuw beginnen. Terug naar de tekentafel en de eerste ruwe schets. Van wat Berlijn was en in korte tijd moest worden.

Ik heb door het lezen van dit boek meer van de stad gezien dan wanneer ik er opnieuw naartoe zou zijn gegaan. En dat is volgens mij het mooiste compliment dat ik kan geven. Anderzijds zijn er zoveel nieuwe plekken genoemd dat dit een hernieuwde kennismaking met de stad rechtvaardigt.
Dit boek is een aanrader van mijn kant. Wanneer je interesse hebt voor de levens van de mensen direct om je heen en voor de plek waar ze leven, zou ik je bij deze willen tippen. De personages zijn enerzijds karakteristiek te noemen en bieden anderzijds een feest der herkenning. Welke zoon wil zich immers niet onderscheiden van zijn vader? Een boek dat mij nog altijd bezighoudt. Op vele facetten.

Ik geef dit boek vier welverdiende sterren.

Peter van Bavel - recensent De Perfecte Buren

Mijn persoonlijke songtekst

“I, I can remember (I remember)
Standing by the wall (by the wall)
And the guns shot above our heads (over our heads)
And we kissed, as though nothing could fall (nothing could fall)
And the shame was on the other side
Oh we can beat them, for ever and ever
Then we could be Heroes, just for one day”

(David Bowie – Heroes)