Een krachtige kennismaking met Lana Lux

Stel dat je als kind steeds te horen krijgt dat je onhandig bent, lui, te groot. Wat doet het met je zelfbeeld als je herhaaldelijk kritiek krijgt op je haar, je houding, je ideeën? Wat is de impact wanneer die opmerkingen gemaakt worden door de persoon die jij het meest bewondert, en wanneer dit alles gebeurt onder het mom van liefde, voor je eigen bestwil? Bij Alisa, het hoofdpersonage van Mijn moeder heeft altijd gelijk zijn de gevolgen buitengewoon dramatisch. Lana Lux geeft overtuigend weer hoe een eetstoornis Alisa’s heden en toekomst overneemt en alles vernietigt.

Eerst lijkt Alisa een gewone puber die ’s morgens met tegenzin wakker wordt om naar school te gaan. Het begin van het boek is echter niet voor gevoelige lezers. Je wordt onmiddellijk in Alisa’s strijd tegen vet en puistjes geworpen. Hoe hard die eerste pagina’s ook zijn, ze geven de gemoedstoestand van Alisa perfect weer en waarschuwen de lezer voor wat nog gaat komen.

“Ze ging op de weegschaal staan en heel even verscheen er een tevreden glimlachje op haar gezicht. Maar bij een eerste blik in de spiegel verdween die meteen weer, nog voordat ze haar huidige gewicht genoteerd had. Vervuld van haat en walging bekeek ze zichzelf. Hoeveel ze ook afviel, dat gevoel bleef. Ze vond zichzelf dik en lelijk.”

Lana Lux verbloemt geen enkel aspect van boulimia en toont de eetstoornis in al zijn kracht en gruwel. Zo is er bijvoorbeeld de concurrentiestrijd tussen Alisa en haar beste vriendin. Wanneer die opgenomen wordt in het ziekenhuis, huilt Alisa tranen met tuiten. Dat doet ze echter niet uit bezorgdheid, maar uit jaloezie omdat een ziekenhuisopname enkel weggelegd is voor diegenen die de discipline hebben om niets te eten – alweer een reden om zichzelf een mislukkeling te voelen.

De lezer weet dat de buitenwereld Alisa ziet als slim, slank en gedreven. Alisa registreert dit wel – we lezen immers alles vanuit haar standpunt – maar het dringt niet echt door. Alisa gaat steeds meer op in de afschuw voor zichzelf. Je kan niet anders dan meeleven met de neerwaartse spiraal waarin Alisa terechtkomt.
‘Ik heb gewoon nog niet geleefd. Ik heb gewacht…’
‘Waarop dan?
‘Tot ik slank genoeg ben om met mijn leven te beginnen…’

Het boek start als een zoektocht van Alisa naar haar identiteit, maar doorheen de verschillende delen richt de thematiek zich meer en meer op de toxische relatie tussen Alisa en haar moeder Tania. Tania is een gedreven vrouw die met grootse dromen vanuit Oekraïne naar Duitsland komt en hard werkt om vooruit te geraken in het leven. Ze botst voortdurend tegen de passieve houding van haar man en al gauw is het geschreeuw een dagelijkse realiteit in Alisa’s kindertijd.

Gaandeweg begrijp je hoe complex de oorzaken van Alisa’s eetstoornis zijn. Lux zorgt ervoor dat je begrip en empathie voelt voor Alisa, je wilt niets liever dan dat ze een manier vindt om van zichzelf te houden. Tegelijk besef je dat zij niet de enige verantwoordelijke is. Om de relatie met haar moeder een nieuwe kans te geven, moet ze open kaart spelen en hopen op begrip van Tania. Op dat punt in het verhaal wisselt het perspectief naar Tania. De kaarten worden opnieuw geschud. Tania liet het verleden los om een toekomst te hebben, maar is dat de enige juiste weg, en kan het Alisa redden?

Na het lezen van deze aangrijpende roman kan ik het alleen maar eens zijn met de tekst die in opvallende letters op de cover staat: ‘Wie Lana Lux nog niet kent, moet haar nu onmiddellijk ontdekken.”