Een familie onder druk

Deze roman van de Duitse Anja Baumheimer bestrijkt een periode van 1936 tot “nu”. In een heel toegankelijke schrijfstijl schetst zij de levens van een groot aantal personen, die allemaal op de een of andere manier met elkaar te maken hebben. En de vraag is ook wel een beetje hoeveel geheimen en leugens een familie aan kan. Het aantrekkelijke van dit boek zit in de keuze van de schrijfster om steeds heen en weer te switchen tussen een verhaallijn in het verleden en een verhaallijn in het heden. In het heden worden door Theresa, haar dochter Anna en haar oudste zus Charlotte ontdekkingen gedaan (over hun eigen familie) die wij als lezers al eerder en beter begrijpen, doordat wij in de verhaallijn in het verleden te lezen krijgen wat er allemaal gebeurd is en hoe dat zo gekomen is. En dat alles leidt tot een finale waarin zo’n beetje alle hoofdpersonen samenkomen. Dat vond ik wel een beetje té feelgood-achtig om geloofwaardig te zijn. Maar dat deed niets af aan het leesplezier. Het begint allemaal bij Elisabeth en Johannes. Zij zijn elkaar op jonge leeftijd vlak na de Tweede Wereldoorlog tegengekomen. De vonk slaat over en er volgt al gauw een huwelijk. De tijd van Johannes wordt grotendeels opgeslokt door werkzaamheden die nodig zijn voor de opbouw en instandhouding van de DDR, het toenmalige Oost-Duitsland. Elisabeth zoekt binnen hun relatie haar eigen weg, met alle gevolgen van dien. Door die DDR, door de Muur, door de alles beheersende angstcultuur staan alle relaties flink onder druk. Ieder persoon, ook als je opgroeit in het gezin van Johannes en Elisabeth, maakt eigen keuzes. En keuzes hebben nu eenmaal de onhebbelijke gewoonte twee kanten te hebben. Sommige keuzes zijn ook niet meer terug te draaien. Dat soort keuzes zet de familie onder druk en voor je het weet is er een heel spinnenweb aan geheimen en leugens. In deze overvolle roman vallen uiteindelijke (bijna) alle puzzelstukjes in elkaar. Dat is fijn en comfortabel, maar tegelijkertijd begrijp je nog weer beter wat een impact het toenmalige regime op levens heeft en hoe verstrekkend de gevolgen zijn. Update: op mijn eigen boekenblog (buiten Hebban) schreef ik nogmaals over deze roman, in combinatie met twee andere boeken: Vrijheid blijheid?.