De grote verdwijntruc

“Here we are” is hét stopwoordje/stopzinnetje van Penny Lawrence, de pleegmoeder van Ronnie Deane tijdens de Tweede Wereldoorlog. In het Nederlands zou het wellicht ook vertaald kunnen worden als “daar zijn we dan” of “daar zitten we dan”. Zij zei het bijvoorbeeld bij het neerzetten van het dienblad met de thee. Echt zo’n zinnetje om jezelf een houding te geven of om de spanning een beetje te breken.

Ronnie heeft eigenlijk twee levens: één in de periode bij Eric en Penny Lawrence op Evergrene (Oxfordshire) en één bij zijn eigen moeder Agnes. Deze twee levens verschillen als dag en nacht. Doordat hij een aantal jaren op Evergrene heeft doorgebracht en daar kennis heeft gemaakt met illusionisme, is hij van zijn moeder vervreemd geraakt. En dat gaat niet zomaar over.

Swift heeft ervoor gekozen het verhaal neer te zetten als een herinnering van Evie White, artiestennaam Eve. Zij vormde met Ronnie een duo tijdens de variétéshow in Brighton in 1959. Ronnie (of beter gezegd: de grote Pablo) had als illusionist namelijk een assistente nodig om mee te kunnen doen in die shows. Die show werd aan elkaar gepraat door spreekstalmeester Jack, een maat van Ronnie uit hun gezamenlijke diensttijd. De samenwerking tussen Ronnie en Evie gaat verder dan alleen maar op de bühne, zij lijken een gezamenlijke toekomst te hebben.

Maar op een dag in september 1959 verdwijnt Ronnie spoorloos. Dit is al vroeg in het boek duidelijk. Het lijkt de opmaat voor een thriller of op zijn minst een spannend verhaal, maar dat is dit boek zeker niet op die manier. Het is in mijn beleving echter veel meer dan dat.

Later in het boek blijkt dat het inmiddels 50 jaar later is en dat Evie terugkijkt op die afgelopen periode en wat er allemaal mogelijk gebeurd is. Daardoor wordt het een “gekleurd” verhaal, want de schrijver weet ons een aantal gebeurtenissen en details voor te schotelen die niet bij Evie (of Jack) bekend zijn en dus ook geen onderdeel van haar herinnering en kijk op de gang van zaken kunnen zijn. Dat geeft een heel bijzondere, samenzweerderige sfeer. Dat wordt nog eens geïntensiveerd doordat de schrijver zinnen gebruikt als “zij had nu … kunnen doen” of “hij zou …. kunnen denken”. Al die mogelijke acties, al die mogelijkheden waardoor levens heel anders hadden kunnen verlopen dan zij uiteindelijk doen.

Op de cover van deze roman is een papegaai te zien. De papegaai is een belangrijk thema in het leven van Ronnie. Eigenlijk hangt dit boek van terugkerende motieven aan elkaar. Dit valt het meest op als je rustig de tijd neemt om dit (niet al te dikke) boek te lezen. Het is de aandacht meer dan waard.

Dit was niet het eerste boek dat ik van Graham Swift heb gelezen. En ik heb zomaar het idee dat het niet het laatste zal zijn. Ik ben inmiddels erg gesteld op zijn schrijfstijl, zijn manier van net niet letterlijk beschrijven wat er gebeurt of gebeurd is. Hij geeft daarbij een prettige ruimte voor eigen invulling.

Ik las dit boek binnen een #ikleesthuis-leesclub.