De komiek van Treblinka

In 1941 besluit komiek en journalist Arne Hoffmann New York te verlaten en terug te keren naar Berlijn, waar hij al twintig jaar niet meer is geweest. De mensen om hem heen verklaren hem voor gek dat hij naar een land in oorlog reist, maar Arne heeft zijn besluit genomen. Hij moet weten hoe het met zijn Joodse nicht Leah en haar familie gaat, die in nazi-Duitsland zijn achtergebleven. Hij heeft geen idee welke gevolgen deze beslissing zal hebben voor zowel zijn eigen leven als dat van hen.

Wanneer de nazi-deportaties naar de vernietigingskampen in Polen beginnen, moet Arne er alles aan doen om Leahs familie naar Zweden te smokkelen. Arne riskeert dagelijks zijn eigen leven. Dan wordt hij samen met andere Joodse cabaretiers naar concentratiekamp Treblinka gedeporteerd, waar ze cabaretier voorstellingen moeten geven om te blijven leven.

Het verhaal begint op het moment dat Arne Hoffman nog in New York is, maar tot het besluit komt dat hij naar Duitsland terug gaat, om zijn familie te redden. Zijn moeder ziet dat uiteraard absoluut niet zitten, maar met behulp van de krant waar hij voor werkt, zet hij zijn plan door.

Het is een ongelofelijke wereld die Arne binnen gaat als hij terug naar Berlijn gaat, waar hij ook is opgegroeid. Ondanks de angst die hij heeft, omdat hij joods is, is hij hier tegen een hoop mensen, zelfs nazi's, open over. Hier had ik wel soms mijn bedenkingen bij. Zou je werkelijk zo snel aangeven dat je Joods bent, als er zoveel op het spel staat?

Het verhaal is goed uitgewerkt en je leert de verschillende personages goed genoeg kennen. Door de beeldende schrijfstijl kon ik de verschillende situaties echt voor me zien.

Met de schrijfstijl had ik soms wat moeite, of dat nu door de schrijfstijl van Edwardson komt, of doordat bepaalde zinnen, maar mijn gevoel, soms niet helemaal lekker liepen, weet ik niet. Hierdoor legde ik het verhaal wat sneller aan de kant.

Het verhaal is opgebouwd uit vijf aktes en iedere akte begint op het moment dat er iets ingrijpends gebeurd.

Wat ik erg origineel vond, is het standpunt dat Edwardson gekozen heeft, namelijk de focus leggen op nazi's op hooggeplaatste functies, die Joden helpen om te overleven. Zelfs soms met het risico dat ze het niet overleven. Dit lees je niet snel in oorlogsverhalen. Meestal komt de hulp vanuit het verzet en niet vanuit de nazi's.

Het verhaal laat zien dat humor er voor zorgt dat de meest moeilijke situatie vol te houden is. Edwardson heeft de humor wel zo gedoseerd dat het geloofwaardig bleef. Ook merk je dat hij gedegen onderzoek gedaan heeft naar de oorlogstijd en de getto's en vernietigingskampen.

Het is een verhaal wat je laat nadenken over: hoe om te gaan met moeilijke gebeurtenissen en dat hulp soms uit onverwachte hoek komt.

Dit boek ontvingen wij van uitgeverij Mozaïek. Dit beïnvloedt onze mening niet.