Eigenwijze feelgood met duidelijke boodschap

Neem een gesjeesde, van-type-oude-stempel uitgeefster, een niet zo succesvolle maar nog wel übersexy zangeres en een gefrustreerde basisschoollerares, mix dit met een vloggend kippetje en besprenkel dit met een beetje dood en verderf en voilà: Het Hoogste woord is geboren. Verpakt in een cover met een zwevende dame-met-typemachine kan het boek alle kanten op.

In het eerste hoofdstuk van deze literaire feelgood vertelt Nanda Roep (Utrecht, 1971) precies waar het boek wel en niet over zal gaan en introduceert zij op een ludieke wijze haar belangrijkste personages. Maar als je na het lezen van dit hoofdstuk denkt te weten welke kant het op gaat in deze roman voor volwassenen, dan kom je bedrogen uit. In de korte hoofdstukken die consequent aangeduid worden met wie, wat en waar, leren we de drie belangrijkste personages behoorlijk goed kennen. Hierbij slaat de auteur ons met alle denkbare stereotypen om de oren en roept ze geheid emoties op, zowel positief als negatief.

Zo is daar Liesbeth, succesvol uitgeefster van Literatuur met de hoofletter L die pertinent weigert om met haar tijd mee te gaan en na ruim 40 jaar trouwe dienst aan de kant wordt gezet. Hierdoor belandt ze in een stevige ontkenningsfase en als het noodlot dan nog een keer luidkeels op haar deur klopt, verandert de ontkenning in een knock-out. Totdat ze als vrijwillige taaljuf op basisschool Het Akkertje start.
De tweede verhaallijn gaat over Soraya, begin twintig en juf van groep acht op diezelfde basisschool. Soraya is immens verdrietig door de dood van haar moeder; vanwege een medische fout had deze volgens haar stellige overtuiging voorkomen kunnen worden. Tegelijkertijd vraagt ze zich af of de door haar gemaakte keuzes in haar privéleven wel tot haar geluk leiden en heeft ze haar frustratie over het mislukken van haar schrijfaspiraties nog steeds geen plaats weten te geven.
Tot slot maken we kennis met Cindy, de veertig gepasseerd en moeder van twee dochters (Sterre van 18 en nakomertje Vlinder). Cindy wacht samen met haar Rockettes nog altijd op haar Grote Doorbraak als zangeres. Als ze op een dag Vlinder van school haalt, wordt ze door Soraya benaderd om voor het kamp van groep acht de zestienjarige blogster Novapova klaar te stomen als zangeres.

Zo op het oog drie totaal verschillende verhaallijnen die relatief laat in het verhaal elkaars pad kruisen. Roep laat de lezer lange tijd in het ongewisse over de richting die het verhaal op gaat en neemt de tijd om de personages goed uit te werken. Hierbij schuwt ze het niet om maatschappelijke pijnpuntjes aan te stippen. Dit doet ze echter op een humoristische wijze waardoor het verhaal nergens een klaagzang wordt.

Liesbeth keek hem aan. ‘Jouw broer noemde mij toen een taalteef’. (…)
‘Taalteef’ herhaalde ze.
Nu had ze toch verwacht dat de kinderen in lachen zouden uitbarsten.
Misschien was haar verwachting wat hoog geweest (ze had verwacht dat ze zouden brullen van het lachen). Maar wat er gebeurde, was het andere uiterste: ze keken haar min of meer onaangedaan aan. Verbaasd keek ze terug. Ze zag Michael zitten met zijn verstuikte enkel en zijn krukken, Eefje en Tess, die misschien wel vriendschap hadden gesloten vanwege hun lage schoolscores, Mohammed en Joris uit groep zeven. ‘Jullie weten niet wat het betekent?’
Nee, juf’.
‘Teef’ zei Liesbeth.
Geen reactie.
Toen zei ze: ‘Bitch’. Eindelijk stonden ze op en begonnen ze te joelen naar elkaar. Het stelletje apenkoppen.

Dat Roep geen onbekende is in het uitgeversvak, getuige de aandacht die de branche krijgt in het boek dat zich in 2012 afspeelt. Omvallende boekenwinkels, in zwaar weer verkerende uitgeverijen maar ook de overheersende mannencultuur en de afgunst onderling: Roep doet het haarfijn uit de doeken. Maar ook de knelpunten in het onderwijs zoals de taalachterstanden van veel leerlingen, de discrepantie tussen de nieuwe generatie docenten en de gevestigde orde en natuurlijk de altijd krappe budgetten worden en passant in de dialogen opgenomen.

Deze worden overigens in vlot en toegankelijk Nederlands geschreven: geen ingewikkelde woorden maar duidelijke, compacte zinnen. Samen met de korte hoofdstukken zorgt dit voor een verhaal met vaart, waardoor de lezer bij de les wordt gehouden. Door hier en daar een cliffhanger en op de juiste plaatsen zowel flashbacks als -forwards in te zetten, een onverklaarbare plas bloed in het leven te roepen evenals dreigbrieven aan het adres van Liesbeth, wordt het element spanning gedoseerd toegevoegd.
Dit alles wordt verteld vanuit de alwetende verteller waarbij Het Hoogste woord grotendeels uit dialogen en gedachten bestaat, leer je de personages goed kennen en sluit je hen -ver voordat je de laatste bladzijde omslaat- stuk voor stuk in je hart.
In een boek waar je als lezer lang aan je lot wordt overgelaten, komen alle verhaallijnen uiteindelijk keurig samen wat bijna -niet helemaal- in een eind-goed-al-goed ontknoping resulteert en het feelgood genre eer aandoet.
Ondanks dat, dwingt de auteur je door middel van kleine speldenprikjes keihard te relativeren en heeft het boek een overduidelijke boodschap: neem jezelf niet al te serieus, koester wat je hebt want niets is zeker in het leven. En zo is het.