Lezersrecensie
Hekel aan cultuur en omgevallen boekenkasten
Umberto Eco schreef een klein boekje met een grote impact. De titel van dit boekje luidt heel eenvoudig: “Hoe herken je een fascist?” Een antwoord lijkt niet zo eenvoudig. Er zijn onder het “containerbegrip” : fascisme meerdere stromingen te rangschikken, zoals Falangisme, Nazisme enz. Een ding staat als een paal boven water. Iemand voor fascist uitmaken is nog steeds een van de ergste verwensingen desalniettemin is het in de tegenwoordige tijd waar extreemrechts de dienst uit lijkt te maken misschien wel eens tijd om het (extreemrechtse, populistische) beestje bij zijn naam te noemen.
Eco schreef de drie essays in de jaren negentig en vroege jaren 2000 die na zijn dood zijn gebundeld .Als je ze nu nu 10 jaar na zijn dood leest, lijkt er sterk op dat Eco een vooruitziende blik had.
Internetpopulisme
'Er tekent zich in de toekomst een kwalitatief tv- of internetpopulisme af, waarin de emotionele respons van een geselecteerde groep burgers gepresenteerd en geaccepteerd zal worden als vox populi'Eco pag 13.
In tegenstelling tot bijvoorbeeld Theodore Adorno die in 1947 de F schaal (F staat voor Fascisme) ontwikkelde en hiermee de autoritaire persoonlijkheid concreet maakte. Eco gaat meer beschrijvend te werk en beschrijft het Italiaans fascisme als :” een 'militaire liturgie, een folklore, en zelfs een manier van kleden – en had daarmee in het buitenland meer succes dan Armani, Benetton of Versace Eco pag 7
Het is bovendien lastig om fascisme te herkennen omdat het geen eigen filosofie heeft zo onderstreept Ger Groot in zijn bespreking in Filosofie Magazine van 13 augustus 2024. Het liberalisme, socialisme hebben een filosofische basis.
Hoe herken je dan een fascist? In zijn essays stelt Eco dat een wantrouwen naar elites en wantrouwen tegen het parlementaire democratie elementen zijn van het oerfascisme. In Nederland bezigt ook menig politicus van rechtse huize de term “ nepparlement”
Rookgordijn en nepnieuws
Naar cultuur en wetenschap wordt geageerd met termen als omgevallen boekenkast
“ Of het nu de aan Goebbels toegeschreven uitspraak ‘Als ik het woord cultuur hoor, trek ik mijn pistool’ is, of het veelvuldige gebruik van uitdrukkingen als ‘vuile intellectuelen’, ‘omgevallen boekenkasten’, ‘radicale snobs’ en ‘universiteiten zijn een broeinest van communisten’: argwaan jegens de intellectuele wereld is altijd een kenmerk geweest van het oerfascisme.” Eco pag 11
Een bijzonder fraaie passage is hoe de jonge Eco op de dag van de bevrijding zijn moeder de krant brengt en er dan pas achter komt dat er meerdere partijen bestonden in Italië en dat die ondergedoken waren.
In een van de latere essays in de bundel komt Eco met de originele gedachte dat niet de censuur of het verzwijgen maar ophef creëren door vaak tegenstrijdige “brokken (nep) nieuws waardoor hersenen in de war raken, alles in twijfel getrokken wordt en eigenlijke misstanden verborgen worden. Het rookgordijn van de informatiestress.
Eco schreef de drie essays in de jaren negentig en vroege jaren 2000 die na zijn dood zijn gebundeld .Als je ze nu nu 10 jaar na zijn dood leest, lijkt er sterk op dat Eco een vooruitziende blik had.
Internetpopulisme
'Er tekent zich in de toekomst een kwalitatief tv- of internetpopulisme af, waarin de emotionele respons van een geselecteerde groep burgers gepresenteerd en geaccepteerd zal worden als vox populi'Eco pag 13.
In tegenstelling tot bijvoorbeeld Theodore Adorno die in 1947 de F schaal (F staat voor Fascisme) ontwikkelde en hiermee de autoritaire persoonlijkheid concreet maakte. Eco gaat meer beschrijvend te werk en beschrijft het Italiaans fascisme als :” een 'militaire liturgie, een folklore, en zelfs een manier van kleden – en had daarmee in het buitenland meer succes dan Armani, Benetton of Versace Eco pag 7
Het is bovendien lastig om fascisme te herkennen omdat het geen eigen filosofie heeft zo onderstreept Ger Groot in zijn bespreking in Filosofie Magazine van 13 augustus 2024. Het liberalisme, socialisme hebben een filosofische basis.
Hoe herken je dan een fascist? In zijn essays stelt Eco dat een wantrouwen naar elites en wantrouwen tegen het parlementaire democratie elementen zijn van het oerfascisme. In Nederland bezigt ook menig politicus van rechtse huize de term “ nepparlement”
Rookgordijn en nepnieuws
Naar cultuur en wetenschap wordt geageerd met termen als omgevallen boekenkast
“ Of het nu de aan Goebbels toegeschreven uitspraak ‘Als ik het woord cultuur hoor, trek ik mijn pistool’ is, of het veelvuldige gebruik van uitdrukkingen als ‘vuile intellectuelen’, ‘omgevallen boekenkasten’, ‘radicale snobs’ en ‘universiteiten zijn een broeinest van communisten’: argwaan jegens de intellectuele wereld is altijd een kenmerk geweest van het oerfascisme.” Eco pag 11
Een bijzonder fraaie passage is hoe de jonge Eco op de dag van de bevrijding zijn moeder de krant brengt en er dan pas achter komt dat er meerdere partijen bestonden in Italië en dat die ondergedoken waren.
In een van de latere essays in de bundel komt Eco met de originele gedachte dat niet de censuur of het verzwijgen maar ophef creëren door vaak tegenstrijdige “brokken (nep) nieuws waardoor hersenen in de war raken, alles in twijfel getrokken wordt en eigenlijke misstanden verborgen worden. Het rookgordijn van de informatiestress.
1
Reageer op deze recensie
