Een cantate zonder pathos

Een geromantiseerd levensverhaal, gebaseerd op historische feiten. Dit is wat je mag verwachten als je Anna Magdalena Bach gaat lezen. De Duitse auteur Eleonore Dehnerdt (1956) schreef een aantal biografische historische romans over vrouwen en stortte zich dus ook op het leven van Anna Magdalena (1701-1760), de tweede vrouw en muze van de beroemde componist Johann Sebastian Bach.

Het Orion Ensemble gaat op tournee door Nederland met een literair concert Bach in Bach uit, gebaseerd op dit boek.

Muziek: de allereerste klank die ze ooit als baby hoorde was het uitbundige trompetgeschal, veroorzaakt door haar dolgelukkige vader. Haar leven stond dan ook in het teken van de muziek...en van kinderen, een groot aantal kinderen. Anna Magdalena Wilke groeide op in een warm en muzikaal nest in Duitsland, haar vader speelde trompet aan het hof van hertog Moritz. Al op jonge leeftijd gaf ze blijk van een uniek muzikaal talent en kreeg ze zangles van een vooraanstaande lerares. Ze werd uiteindelijk een van de eerste professionele zangeressen en zo ontmoette ze ook de grote hofkapelmeester Bach, die aan het hof in Köthen werkte. Hij vroeg haar om bij hem te komen zingen, van het een kwam het ander, ze trouwden in 1721. Er volgden zomaar eventjes 13 kinderen, waarvan er zeven op jonge leeftijd overleden. Tevens moest ze zorg dragen voor de vier kinderen uit het eerste huwelijk van haar man. Elf jaar na het heengaan van de grootmeester was het de beurt aan Anna Magdalena.

Het begint dan wel als een interessante roman, maar die verzwakt naarmate je verder leest, zeker als je verwacht om meer te vernemen over het huwelijksleven van het echtpaar Bach. Hoe verder je vordert in het boek, hoe meer het een chronologische weergave wordt van de gebeurtenissen. Vanzelfsprekend lees je over een vrouw die een groot kroost krijgt, over een huisvader die de kost moet verdienen om zijn familie te onderhouden. Verder is geen sprake van enige diepgang en komt er weinig of geen informatie over het werk van de componist.

“Die avond maakte Anna Magdalena samen met Sebastian een weekrooster. Voor deze periode gold nog dat het gezin om zes uur bij elkaar zou komen om te zingen en te bidden. Om halfzeven zou het ontbijt zijn want om zeven uur begonnen de lessen. De zoons waren een belangrijke steun voor hun vader, want ze luisterden goed naar hem en ze waren leergierig.” Hiervan word je ongetwijfeld niet dolenthousiast.

Dit boek overtuigt niet echt, blijft veel te oppervlakkig en dat is erg jammer. De echte karakters van het echtpaar Bach komen niet of nauwelijks aan bod. De kansen lagen hier echter wel voor het grijpen, want het leven van Anna Magdalena kon veel meer betekenen dan het baren van kinderen en een brave huisvrouw zijn. Anna Magdalena wordt getypeerd als een eenvoudige dame, toch was ze voor die tijd een behoorlijk vrijgevochten vrouw, die een bijzondere zangcarrière tegemoet ging. Een leven, rijk aan zwangerschappen en het verlies van geliefde kinderen doet ongetwijfeld wat met een moeder. De toon van deze biografische roman is zeemzoet. Het verhaal blijft vanaf het huwelijk van de twee geliefden veel te biografisch getint en mist een grote dosis pit. Een cantate zonder pathos.