Rosero's verhalen ontregelen

De Latijns-Amerikaanse literatuur is er op het eerste gezicht een van grote romans. Márquez' Honderd jaar eenzaamheid, Vargas Llosa's Gesprek in de kathedraal en De oorlog van het einde van de wereld. Van Cortázars Rayuela. Van Bolaño's 2666 en De wilde detectives. Van Neumans De eeuwreiziger.
Maar in het begin was er Borges, die nooit een roman schreef. Zijn verhalen, poëzie en essays zijn bron en basis van de Latijns-Amerikaanse literatuur. Ook vele anderen schreven verhalen, met dezelfde ongrijpbare eigenheid. Denk aan Dalton Trevisan (89 jaar oud en hier vergeten), in 2012 nog winnaar van de Prémio Camões in Brazilië.
Denk ook aan Cortázar, want hij was een schrijver die zich niet tot één genre beperkte. Net als Evelio Rosero. De Colombiaan schrijft romans, maar nu is er een verhalenbundel van zijn hand vertaald en die overtreft alles wat ik van hem heb gelezen.
De bundel 34 zeer korte verhalen en een vogelkat bevat precies dat wat de titel belooft: korte verhalen, gemiddeld anderhalve pagina lang. Laat de vogelkat een aanwijzing zijn: hier, in dit boek, is niets normaal. Een man verdwijnt in een schilderij. De vinder is iemand die je moet hebben als je één bepaalde mier zoekt, hij kent ze namelijk allemaal.
Hier heet een verhaal: Instructies voor het stukslaan van een gitaar en ook lezen we over een non die niet kan bewegen. Zij zou familie kunnen zijn van een man die omhoog is gesprongen om een plas te ontwijken, maar toen is blijven zweven en die nu niet meer naar beneden kan komen. Het is bizar, surreëel, ontregelend. En dat alles in oogstrelende zinnen. In een bundel die een subtiele opbouw kent. Aan het begin is de sfeer harder dan achterin. Als je denkt: Doe er nu maar een paar met humor, volgen er prompt drie om te lachen. En de vogelkat? Die probeert af en toe zichzelf op te eten.