Fraaie toegift

Eens in de zoveel tijd wakkert ook in de Verenigde Staten zelf de discussie weer aan of de Great American Novel wel of niet bestaat en zo ja wat die dan precies is? Vorige week nog weer, in The New York Times, waar de discussie werd toegespitst op de vraag of het schrijven van die ene roman die 'het complexe nationale karakter' van Amerika van dat moment het best in de kuif pikt, is voorbehouden aan één auteur.

Als dat zo is, dan werd de Great American Novel van de jaren negentig geschreven door Richard Ford. In 1995 publiceerde hij Independence day, de tweede roman waarin hij schrijver en later makelaar Frank Bascombe als centrale figuur opvoerde. Niemand die de tijdgeest zo wist te pakken als Ford. Hij won zowel de Pulitzer Prize als de PEN/Faulkner met de roman: een unicum. Ford zou een trilogie rond Bascombe schrijven, dachten we. Met The sportswriter als eerste en The lay of the land als afsluitende deel, maar zie: de actualiteit heeft Richard Ford ertoe aangezet Frank Bascombe van pensioen terug te roepen. Die actualiteit was de orkaan Sandy die in 2012 de Amerikaanse oostkust teisterde.

In vier verhalen schetst Ford, even vermakelijk als scherp, wat Sandy bij Bascombe en zijn directe leefomgeving aanricht. De orkaan confronteert hem tegen wil en dank met sterfelijkheid en verleden. Hij is 68 en gaat onwillekeurig terugblikken.

In het laatste van de vier verhalen neemt een oude vriend, die stervende is, contact met hem op. Hij wil er niks van weten, maar negeer zo'n signaal maar eens. Zijn ex bezoeken in het verzorgingshuis valt in dezelfde categorie. En zo stuurt Richard Ford Bascombe erop uit om uit te vinden hoe het ooit welvarende, blanke deel der natie aan de oostkust er in de nieuwe eeuw, na die verwoestende storm, voor staat. De titel vat het wel mooi samen: Het had erger gekund. Thema's als de dood, ouder worden, verlies van vriendschappen en algehele teleurstelling in het leven maken dit boek tot meer dan een naschrift bij de trilogie. De tijdgeest is bij Richard Ford in goede handen.