Mentaal niet sterk bij stank

Hij behoort al 25 jaar tot de vaste waarden in de Nederlandse letteren. Maar dat is het dan ook. Om het in onelegante sporttermen uit te drukken: Gijs IJlander is een middenmoter. Geen gevaar voor degradatie, maar nooit hoger gereikt dan de subtop. In zijn nieuwe roman Vergeef ons onze zwakheid voert hij het soort man op dat wel vaker in een IJlander opduikt. Mentaal niet sterk bij tegenwind. Of bij stank.

Verpleeghuisarts Sybrand Staring lijkt controle over zijn leven te hebben, maar van die schijnzekerheid blijft weinig over als hij wordt aangeklaagd voor het uitvoeren van euthanasie. De directeur, een oude studievriend, laat hem vallen om de naam van het tehuis te beschermen. De afwegingen rond de euthanasie worden te simplistisch weergegeven om de lezer tot stellingname te dwingen. Het gaat IJlander om de innerlijke strijd bij Staring, die de wijk neemt naar zijn vakantiehuis op een eiland bij Schotland.

Daar spoelt prompt een walvis aan. Staring probeert het angstbeeld van een rechtzaak van zich af te zetten, maar die dreiging is even hardnekkig als de stank die de dode walvis al snel begint te verspreiden.

Het malen in zijn hoofd houdt niet op. Toch is het de hele tijd niet uitgesloten dat Staring de crisis overwint. Dat zou wel een verrassing zijn geweest, niet in de laatste plaats omdat het in romans waarin het van kwaad tot erger gaat zelden goed komt. Hoe subtiel IJlander zijn tragische held aan het eind ook behandelt, die verrassing blijft uit.