Alles aan Lichtjaren is goed

Toen James Salter (1925) vorig jaar dan eindelijk met Alles wat is, zijn eerste roman in 34 jaar, ook in Nederland een groot publiek voor zich wist te winnen werd al snel bekend dat ook zijn oude werk (deels opnieuw) zou worden uitgegeven. Nu is er Lichtjaren, een roman uit 1975. Een even poëtische als harde roman over het menselijk tekort bij een materieel teveel.

De poëzie zit met name aan het begin van hoofdstukken. Nedra en Viri Berland zijn een echtpaar in goeden doen - hij architect, zij bestiert het huishouden. Hun huis kijkt uit over de rivier. In hoe Salter de rivier beschrijft - dat onpeilbare oppervlak, het vermoeden van onderstroom en dieptes - zet de toon. De zinnen staan als proza achter elkaar, maar geef ze een andere opmaak en ze vormen noodlotsgedichten die weinig goeds voorspellen.

Ze willen goed doen, de Berlands, maar dan moet je wel goed zijn ook. Viri Berland zou een beroemde architect willen zijn. Was hij maar een betere. De Berlands leven het leven, temidden van luxe en vrienden. Maar het is schone schijn, met de holheid een zeepbel eigen.

Dit alles opgetekend door James Salter, met inzet van zijn hele palet aan techniek. Dan zit hij weer dicht op de Berlands, dan aanschouwt hij ze van verre. Soms is hij genadeloos, vaak empathisch. Binnen een alinea neemt hij de lezer mee het hoofd van Berland in en er ook zo weer uit. En meteen weer terug. Met zinnen die de lezer betoveren en een brok in de keel bezorgen. Er zijn schrijvers die deze roman spellen om te zien hoe Salter dit mirakel voor elkaar heeft gekregen. Alles aan deze roman is goed.