Over het kanaal

Zomer 1914, Marie Claes is met haar ouders in Glasgow op vakantie. Enkele maanden later breekt in Europa de Groote Oorlog uit. Haar ouders belissen om het kanaal niet meer over te steken en zich tijdelijk in Glasgow te settelen. Of dit allemaal zo toevallig is, blijft voor Marie koffiedik kijken. Haar ouders beslissen immers alles boven haar hoofd en houden zoveel mogelijk informatie achter voor hun dochter. Marie voelt zich dan ook buitengesloten en tot overmaat van ramp beantwoordt ook haar broer en toeverlaat Charles, die ondertussen aan het front vecht, haar brieven ontwijkend.

Over het Kanaal is het coming of age verhaal van de vijftienjarige Marie. Precies in de levensfase waarin leeftijdsgenoten een centrale plaats innemen, moet Marie haar vrienden een voor een afgeven: haar broer bleef in België achter, haar nieuwe vriendin Hortense (die ze in Glasgow ontmoet) is niet alleen ouder, maar glijdt steeds verder weg in lethargie. Voor August, de jongeman die ze in de Belgische Gemeenschap in Glasgow leert kennen, ontwikkelt ze wel gevoelens, maar die blijken niet wederzijds te zijn. Ook Edith, een Schotse kennis die zich engageert in de strijd tegen te hoge huurprijzen, is ouder dan Marie en de taal staat aanvankelijk tussen hen in. Marie heeft dus weinig aansluiting.
Haar ouders zetten zich gedreven in voor Belgische gezinnen in Glasgow, maar zelf heeft ze niets om handen. Daarom besluit ze zich het lot aan te trekken van de zwangere en geesteszieke Hortense en haar man Jules die vecht aan het front. Om haar doel te bereiken, schrijft ze zelfs een brief aan de koning, maar dat is buiten de Belgische consul in Glasgow gerekend …

Annelies Beck heeft een buitengewoon vlotte en beeldende pen. “Vroeg in de ochtend had ze er het uitzicht voor zich alleen. In de verte boven de heuvels kwamen donkere wolken opzetten, maar de zon zette haar stralen als staken in de grond en hield de dreiging voorlopig nog op afstand. “ (. 168) Ook haar gevoel voor fijnbesnaarde nuances springen in het oog: “Nieuwsgierigheid vermomde zich als bekommernis” (p. 54) en “… autoriteit, niet te verwarren met degelijkheid” (p. 58) om een paar voorbeelden te noemen.

Mooi dat Beck ook de stad Glasgow zelf een rol laat spelen in het verhaal: de rivier The Clyde, de Glasgow School of Art, de tenements … ze komen uitvoerig in beeld.
De auteur zet heel geloofwaardige personages neer die pyschologisch grondig zijn uitgewerkt, maar verhaaltechnisch lijdt Over het Kanaal gaandeweg aan bloedarmoede. De plot blijft te veel op één been hinken, terwijl de lezer ongeduldig zit te wachten op een nieuwe, onverwachte wending. Missschien had William, de Schotse journalist – waarmee de historische Marie in 1920 zal huwen – wat eerder in haar leven, maar vooral in het verhaal mogen komen? Waarom bracht Beck haar hoofdpersonage niet in een penibele situatie zodat de spanningslijn de hoogte in schoot? Misschien wilde Annelies Beck te dicht bij de waarheid blijven?
Hoe het ook zij, Over het Kanaal is een historisch sterk onderbouwd verhaal (met een knipoog naar de journalistiek) dat vlot en heel aangenaam leest. Het is uitkijken naar een volgende pennenvrucht.