Vechten voor wederzijds respect

Jakob Witbooi meldt zich aan bij het Zuid-Afrikaanse leger om mee te vechten in de Tweede Wereldoorlog. Churchill heeft immers vrijheid en zelfbestuur beloofd aan alle volkeren die aan de zijde van de geallieerden meevechten. Voor Jakob, behorend tot de Khoikhoi, is dat voldoende motivatie om als lid van de luchtafweerbrigade zoveel mogelijk vliegtuigen uit de lucht te schieten in Noord-Afrika. De slag om Noord-Afrika is voor Jakob van korte duur en wat volgt is een lange periode van krijgsgevangenschap in Italië en later Polen. Naast de soms ronduit slechte behandeling door de Nazi's in die kampen, hebben Jakob en zijn maten ook nog eens te maken met racisme en discriminatie door hun eigen landgenoten: de blanke Boeren en Engelstalige Zuid-Afrikanen.

Naar mate de situatie steeds uitzichtlozer wordt, groeit de diverse groep Zuid-Afrikanen echter dichter naar elkaar toe. Ze hebben elkaar nodig om de zware dagen, met name in de werkkampen, door te komen. Met vereende krachten scharrelen ze eten bij elkaar en worden er lucratieve handeltjes opgezet. Deze groep ervaart dat wederzijds respect mogelijk is. Zou deze micro-samenleving ook in het echte Zuid-Afrika van de grond kunnen komen?

Ik heb van dit boek van Conny Braam genoten vanwege de nieuwe historische inzichten. Ik heb bijvoorbeeld nooit geweten dat gekleurde Zuid-Afrikanen in het leger geen wapen mochten dragen. Alleen taken als chauffeur, brancardier en lid van de luchtafweer mochten worden uitgevoerd. Uiteraard is, naast de historie van de Tweede Wereldoorlog, de kwestie van rassenscheiding in Zuid-Afrika het belangrijkste thema van dit boek. Dit komt zeer goed uit de verf, mede door het vertelperspectief van Jakob Witbooi en de diverse karakters die in het boek worden opgevoerd: stakende mijnwerkers die een bommetje laten afgaan, een bendeleider met zijn maten uit het gemengde District Six in Kaapstad en de ietwat naïeve Boerenzoon die leiding moet geven aan de club. Deze levendige karakters brengen ook de nodige lichtheid en humor in het boek, waardoor de belangwekkende thema's niet te zwaar op de maag liggen.