Weet te fascineren en te ontregelen

‘Slapen is acteren. Om in slaap te vallen moet je eerst doen alsof. Je doet het licht uit. Je gaat liggen en doet je ogen dicht, je vertraagt je ademhaling. Je blijft zo liggen en doet alsof je iemand bent die slaapt, tot het ongemerkt opeens de werkelijkheid is geworden.’ (p. 89)

Twee jaar na zijn literaire debuut in de allereerste Sampler van Das Mag (hier kom ik later nog op terug) heeft Peter Buurman zijn romandebuut te pakken. Buurman kennen we onder andere van zijn werk bij satirisch online nieuwsmagazine De Speld en programma’s als Zondag met Lubach, maar hij vergaarde wellicht het meeste aanzien als podcastmaker – niet voor niets produceerde en presenteerde hij Boeken FM, Das Mags eigen boekenpodcast.

Het is overduidelijk dat Buurman veel in zijn mars heeft, maar kan hij ook schrijven?

Het antwoord op de vraag is: ja (ja, ja). Een goede nachtrust is een uiterst curieus en fantasierijk verhaal dat gelijktijdig weet te fascineren en te ontregelen. Buurmans kracht zit hem in het neerzetten van sympathieke personages, ongeacht hun plaats op het emotionele kleurenspectrum. Of ze nu goeds of kwaads in de zin hebben, je zult ieder van hen begrijpen en geneigd zijn in hun denktranten mee te gaan, ook als de motivatie(s) achter hun handelen vaag of zelfs ondoordringbaar blijkt. Het geeft elk van de personages een natuurlijke vanzelfsprekendheid, terwijl hun acties verre van vanzelfsprekend zijn. Dat is knap gedaan.

Knapper nog is de manier waarop Buurman dit principe, die natuurlijke vanzelfsprekendheid op het gehele merkwaardige verhaal toe te passen, zónder daarbij gekunsteld over te komen. Vaak bekroop me het gevoel dat ja-natuurlijk-staat-dit-zo-en-zo-opgeschreven-dat-is-toch-logisch? Maar als je het verhaal als een exploded view uit elkaar zou halen en de separate onderdelen naast elkaar neer zou leggen, dan zou het eigenlijk niet moeten werken. Want het is helemáál niet zo logisch als de som der delen je doet geloven.

Niet alles werkt even lekker naar mijn bescheiden mening, maar weet je, ik heb helemaal geen zin om dat hier nu uitgebreid uit te leggen. Het is irrelevant en het zou afbreuk doen aan iedereen die van plan is om het boek te lezen, maar toevallig eerst op deze “recensie” stuit. Ga dit boek gewoon lezen, want het is je tijd meer dan waard. Ik verzeker je dat na het uitlezen van dit boek de personages jou nog vaak in je slaap op zullen zoeken en als je ze de ruimte geeft zoals Buurman doet in zijn verhaal, ze je ongetwijfeld een goede nachtrust zullen bezorgen.

Dan nog Peters verhaal in die eerste Sampler. Ik was te gast bij het lanceringsevenement in de Utrechtse Boekenbar. Op dat moment was ik al een tijdje aan het schrijven aan wat uiteindelijk mijn eigen debuutroman Maanscherf zou worden. Lezers van mijn boek weten dat het verhaal begint met een duif die tegen de ruit van een deur aanvliegt en overlijdt. Niet veel mensen indertijd wisten dat mijn boek zo zou beginnen, dus je kunt je mijn grote verbazing wel voorstellen toen Peter Buurman zijn korte verhaal ‘Testbeeld’ begon voor te dragen, dat op een vrijwel identieke manier van start gaat.

Ach ja... Alles is al een keer bedacht, dacht ik toen met aanzwellend gevoel voor zelfmedelijden. Later op de avond sprak ik met de auteur. Ik complimenteerde hem met zijn eigenzinnige verhaal en vroeg hem hoe hij op het idee van de duif en het raam was gekomen. Het ware antwoord volgde pas toen hij mijn exemplaar van de Sampler signeerde: ‘Ha Laurens, sorry dat ik met vooruitwerkende kracht je verhaal heb geplagieerd.’ Het is je vergeven, Peter! ;)