Stilgeboorte, een memoir

"Ze brengen Gustav met een doek over zijn gezicht, ik voel mijn hartslag, voel verontwaardiging en woede dat ze hem zo door het gebouw dragen, als iets wat niemand mag zien, iets wat bedekt en verstopt moet worden, iets waarvoor je je moet schamen, waar anderen tegen beschermd moeten worden, wat je hun moet besparen. Hij doet toch niemand kwaad, denk ik, hij is alleen dood en daar kan hij niets aan doen, voor de rest is hij gewoon mooi en perfect en onschuldig."

Yannic en Charlotte kijken uit naar de komst van hun eerste kindje, maar dan blijkt het ergste wat ouders kan overkomen waarheid te zijn geworden. Hun zoontje is overleden. Charlotte overleeft het ternauwernood. Terwijl ze hadden moeten genieten van het treffen van de voorbereidingen, moeten ze in het ziekenhuis afscheid nemen van hun zoontje. Dit gebeurt verspreid over meerdere dagen op een liefdevolle manier. Familie en vrienden worden op de hoogte gebracht, zij zijn belangrijk in het rouwproces. De vader van Yannic is ook belangrijk in het verhaal. We lezen meer over hem, over het verleden maar ook schrijft de auteur over zijn relatie met Charlotte. Bepaalde rituelen spelen een rol in de verwerking, bijvoorbeeld boeddhistische en hindoeïstische offerrituelen, Bijbelteksten, gedichten en de vertaling van Giuseppe Ungaretti's Per sempre waaraan de titel van het boek is ontleed.

Met "Ik zie je overal en altijd" schreef Federer een bijzonder memoir, waarin hij vertelt over het verlies van Gustav, en reflecteert op wat er gebeurt is.

Opvallend zijn de korte zinnen met regelmatige herhalingen. Vooral in het eerste deel van het boek. Een voorbeeld hiervan zijn de mailtjes naar mensen die erg overeenkomen of de appjes waar de auteur voor elke nieuwe zin 'Ik schrijf' zet. Het zijn beknopte, ritmische, directe zinnen vaak met veel komma's. Ik moest hieraan wennen, wist niet goed wat ik hiervan vond maar gaandeweg was het mede door deze stijl dat het verhaal binnenkwam. Het geeft het verhaal iets poëtisch. De gedachten van de auteur en de details (zoals zijn droge handen, muntthee bij het ontbijt) die beschreven worden in de eerste dagen na de dood maken het verhaal heel menselijk, heel kwetsbaar ook.
De lezer wordt meegenomen in de administratieve zaken die geregeld moeten worden, iets waar je na zo'n verlies niet mee bezig wilt zijn. Hieruit blijkt dat maatschappij de neiging heeft moeilijke dingen op afstand te houden, men weet niet hoe om te gaan met het verlies van een kind. Yannic en Charlotte moesten anderen vaak troost bieden, de auteur zegt later in een interview:

"Ik denk dat we andere manieren nodig hebben om met de dood om te gaan, met verdriet en ook met het verschrikkelijke feit dat kinderen sterven, want deze onderdrukking is voor niemand goed."

Later is er de begrafenis, het omgaan met de pijn en het verlies, het moeten loslaten en het leven dat doorgaat als niets meer hetzelfde is als voorheen. Bijzonder vind ik dat de vader dit verhaal schrijft, waar je vaak moeders ziet die hun ervaringen delen.

De auteur maakt alleen en samen met zijn vriendin een aantal reizen. Dit vond ik heel symbolisch, het leven gaat door maar Gustav ging met hen mee, hem zien ze "overal en altijd".

Mijn mening vormen over dit boek vond ik niet eenvoudig. Ik heb er gemengde gevoelens over. Sommige stukken grepen me aan en kwamen dichtbij terwijl er ook gedeeltes waren die me minder pakten en waardoor ik juist meer afstand voelde. De grote lijn en de respectvolle indringende manier van schrijven blijft me echter bij.

Federer schreef een literair document over pijn, afscheid, ouderschap, maar ook over familiebanden, en liefde. Het boek kan begrip en troost geven aan mensen in eenzelfde situatie

Ik wil Uitgeverij Querido en het Boekencafe hartelijk bedanken voor dit recensie exemplaar.