Incontinentie en ontroering

Opnieuw Olive is opnieuw een mozaïek-achtige verhalenbundel met Olive Kitteridge als hoofdpersonage en rode draad. Nog nooit las ik een roman of verhaal waarin ik, inmiddels midden vijftig, zo goed werd meegenomen in wat het betekent om bejaard te zijn en het einde te zien naderen.

Je leest over incontinente mannen en vrouwen en tóch raak je ontroerd. Het is de kracht van Elizabeth Strout dat ze dit soort ongemakkelijke details recht voor de raap beschrijft en dan even later haar personages een diepgaand levensinzicht meegeeft. Het zorgt voor balans. Zonder de banaliteit van het haperende lichaam zouden die reflecties oversentimenteel zijn.

De positie die Strout kiest - misschien ook wel omdat dat de sappigste verhalen oplevert - is dat de mens behept is met tal van zwakheden, zich ploeterend door het leven beweegt, vele ambities ziet stranden, soms een moment van geluk ervaart en dan, als het gebrekkige einde nadert, de waarheid over zichzelf niet langer kan of wil erkennen. Ook Olive Kitteridge ontkomt daar niet aan, hoewel haar zelfinzicht op de laatste pagina in zekere zin toch nog verrassend is.

Ik las in een interview met Strout dat zij het van kind af aan jammer heeft gevonden alleen maar zichzelf te kunnen zijn. Dolgraag had ze willen ervaren hoe het is om iemand anders te zijn, al is het maar om te voelen hoe het is om een hand op de tafel te leggen. Dat verlangen heeft haar een enorm observatievermogen opgeleverd. Ze kan dan misschien niet iemand anders zijn, maar wel precies beschrijven wat iemand anders doet. En van daaruit is het een kleine stap naar invoelen. Goud voor een schrijver.

Wat me opvalt is dat Strout, net als Alice Munro en andere Angelsaksische schrijfsters, niet zo streng in de leer is als Nederlandse verhalenschrijvers. In Nederland word je bewierookt als je kaal schrijft en je je beperkt tot één veelbetekende scene. Dat levert letterlijk een kort verhaal op, maar zo'n kort verhaal mist vaak het vlees en de jus van een verhaal met meer woorden en achtergrondinformatie. Geef mij maar het langere verhaal, het voert je makkelijker mee, kan je meer raken.

Ik heb genoten van deze bundel en raad het iedereen aan die niet zozeer op een onverwachte plotwending zit te wachten als wel op een lezersvriendschap met een bepaald niet gemakkelijk hoofdpersonage.

Waardering: 4,5 sterren, afgerond 5