Complex immuunsysteem op populaire wijze uitgelegd

Philipp Dettmer is bekend van YouTubekanaal ‘Kurzgesagt’ of ‘In a Nutshell’ dat meer dan zeventien miljoen volgers heeft. Het YouTubekanaal stelt zich ten doel om allerlei wetenschappelijke informatie begrijpelijk te maken en op een mooie manier te presenteren. Zijn reden om toch Immuun als boek te schrijven was dat je in een video van tien minuten een onderwerp als het immuunsysteem niet diepgaand kunt behandelen.

Het immuunsysteem in uitermate complex, maar Dettmer weet het toch in begrijpelijke taal uit te leggen waardoor dit boek voor een brede groep lezers geschikt is. Hij legt de werking van zowel het aangeboren immuunsysteem als het adaptieve immuunsysteem uit. Hij behandelt de functie en werking van cellen zoals neutrofielen, macrofagen, dendritische cellen, eosinofielen, basofielen, mestcellen, naturalkillercellen, monocyten, T-killercellen, T-geheugencellen, B-cellen, en van o.a. het complementsysteem, interferonen en verschillende typen antilichamen.

Bovenstaande opsomming geeft al aan dat hij het immuunsysteem behoorlijk uitgebreid behandelt. Toch blijft het uiteindelijk natuurlijk een versimpeling van de werkelijkheid en zijn de ingewikkelde biochemische processen buiten beschouwing gelaten. Zo beschrijft Dettmer dat T-helpercellen ‘magische woorden influisteren’ bij vermoeide macrofagen en dat een ‘tweefactorauthenticatie’ nodig is voor de activatie van B-cellen.

Zoals wel vaker bij een uitleg over het immuunsysteem spreekt Dettmer over soldaten, aanvallen en wapens. Hij gebruikt zeker geen wetenschappelijke taal. Zijn taalgebruik is eerder populair en simplistisch. Zo zegt hij over de macrofagen: “Stel je een wilde neushoorn voor die doodsbange konijnen probeert dood te stampen” en vergelijkt hij neutrofielen met “een chimpansee, met een neus vol coke, een slecht humeur en een machinegeweer.” De MHC klasse II receptor wordt voorgesteld als een broodje waar je een knakworst in kan doen (het antigeen).

Je moet dus wel open staan voor dit soort taalgebruik. Het zal jongeren wellicht eerder aanspreken. Toch zorgt deze beeldspraak er wel voor dat je de ingewikkelde processen van het immuunsysteem makkelijker voor je ziet. Als de auteur een paar hoofdstukken verder de chimpansee met machinegeweer weer op het toneel zet, weet je als lezer meteen weer hoe de neutrofielen te werk gaan.

Het boek bevat duidelijke illustraties die het verhaal verduidelijken. Vaak wordt een hoofdstuk afgesloten met een korte samenvatting. Qua opmaak zou dit misschien nog wat duidelijker gemaakt kunnen worden met een duidelijk kopje hiervoor.

Dettmer legt uit hoe verschillend het immuunsysteem reageert op bacteriën, virussen en parasieten en hoe bijvoorbeeld bacteriën of virussen het immuunsysteem proberen om de tuin te leiden. Daarnaast vertelt hij kort over vaccins, allergieën, auto-immuunziekten, kanker, hiv en aids en covid-19.

Met Immuun maakt Dettmer duidelijk hoe complex ons immuunsysteem in elkaar zit. Het is een leerzaam en uitgebreid boek voor iedereen die hier meer van wil weten.