Liefde voor Zweedse platteland

Osebol is een klein dorpje op het platteland van Zweden in een bosrijk gebied, ongeveer 400 kilometer ten noordwesten van Stockholm. Auteur Marit Kapla groeide op in Osebol, maar is nu woonachtig in Gotenburg. Ze ging terug naar haar dorp, waar de afgelopen jaren een hoop veranderd is. Het werk in de bossen is verdwenen waardoor mensen zijn weggetrokken naar de stad.

Osebol vertelt de verhalen van de achtergebleven bewoners. De vorm waarin deze verhalen verteld worden in bijzonder. Dit boek is geen roman, qua vormgeving heeft het meer weg van poëzie: veel witruimte op de pagina’s, ook tussen de regels door. Maar laat je niet afschrikken door de term poëzie. De tekst lijkt de letterlijke woorden van de bewoners te bevatten die door de auteur geïnterviewd zijn, compleet met zinsafbrekingen. Ze vertellen over hun leven, heden en verleden en soms over hun angsten voor de toekomst. Het lijkt soms of ze van de hak op de tak springen, maar daardoor wordt het levensecht. Alsof ze tegen jou persoonlijk praten.

Lars Jörlén (1946)

Toen we hier kwamen wonen
begonnen we
samen met anderen
aardappels, wortels en uien te telen.

We gebruikten elkaars grond.

We kwamen bij elkaar
en gingen onkruid wieden
en aanaarden.

Het boek is zo mooi vormgegeven: een prachtige cover met goudkleurige vallende sterren. Het boek heeft ruim 800 pagina’s, maar door de vele witruimten lijkt dit meer dan het in feite is. Het verhaal van elke bewoner wordt voorafgegaan door een verzameling van 25 grijze blokjes op een pagina: een kaartje dat de huizen op een plattegrond van Osebol weergeeft. Het huis van de persoon in kwestie is zwart gemarkeerd. Bovenaan de pagina staat de naam en het geboortejaar van de bewoner die vertelt. Bij bewoners die inmiddels overleden zijn, staat ook hun overlijdensjaar vermeld. Als er twee personen van een woning aan het woord zijn, staan hun beide namen bovenaan de pagina, de ene links, de andere rechts. De regels uit de mond van de ene persoon zijn links uitgelijnd, die van de andere rechts zodat meteen duidelijk is wie wat vertelt.

Åke Axelsson (1947)

Elanden zijn er niet.

Er is geen bejaagbare stam.

Dat is vanwege de jacht en de wolven.

Ik ben gestopt met jagen
vanwege de wolven.

Wij moeten nu ook oud eten kopen
dat in plastic in de winkel ligt.

Daar heb ik zo’n hekel aan.

Ik wil weten wat ik eet.

Alle verhalen geven een goed beeld van de dorpsgemeenschap en het leven daar in vroegere tijden: de houtkap in de bossen, hoe toen de stammen in de rivier werden gevlot en stroomafwaarts bij de sorteerplaats aankwamen, over de elandenjacht – tegenwoordig waren er zoveel minder elanden, door de wolven volgens de bewoners – het plukken van bessen en aardbeien in de bossen. Verhalen over hoe ver de kinderen moesten reizen naar school, over de saamhorigheid in het dorp en de behulpzame bewoners. Mensen die de natuur om zich heen weten te waarderen: de bergen, de bossen, de rivier de Klarälven. Osebol, met de afgesloten brug, de enige dubbelboogbrug in de omgeving.

Ingrid Sarnefors (1965)

Het is hier mysterieus
en afwisselend.

Elke dag ziet het er anders uit.

Je hebt de Klarälven
en je hebt de bergen.

Het uitzicht is elke dag totaal anders.

Of je nou die kant op rijdt
of die kant
je ziet de hele tijd
hoe mooi het is.

Osebol is een pareltje, een heel bijzonder boek dat in 2019 met de Augustprijs beloond werd, een belangrijke literatuurprijs in Zweden. Osebol is een boek voor voor iedereen die in Osebol woont, heeft gewoond of gaat wonen, maar ook zeker voor iedereen die Zweden in zijn hart heeft gesloten.