‘Schrijven is weigeren te sterven.’

Met een titel als ‘Verzamelde werken’ zet de auteur je meteen al op het verkeerde been. Het is namelijk geen verzameld werk van Lydia Sandgren, het is haar debuutroman. Met dit indrukwekkende debuut won ze de BMF-Prijs van de Zweedse Boekhandelaren en de Augustprijs 2020, de belangrijkste Zweedse literatuurprijs.

‘Verzamelde werken’ gaat over Martin Berg, eigenaar van een kleine, noodlijdende uitgeverij en zijn passie voor schrijven. Hij droomt ervan om ooit een succesvol schrijver te zijn, maar het lukt hem niet iets af te ronden. Toch blijft hij schrijven: half afgeronde essays, verhalen, notities en andere manuscripten. Martin kijkt terug op zijn leven: op zijn hechte vriendschap met Gustav Becker die inmiddels een beroemde kunstenaar is geworden en op zijn vrouw, Cecilia, die jaren geleden plotseling op een mysterieuze wijze verdween en hem met zijn twee jonge kinderen achterliet. De leegte die het gemis van Cecilia veroorzaakt is voelbaar. Het leven van zijn dochter Rakel komt op zijn kop te staan als ze een aanwijzing krijgt over wat er met haar moeder gebeurd is.

Het is duidelijk dat Sandgren kan schrijven! Lange zinnen worden afgewisseld door kortere zinnen, de dialogen zijn overtuigend en levensecht. Sandgren schrijft erg beeldend: je ziet voor je wat er gebeurt. In het boek zijn veel verwijzingen naar literatuur en soms zijn er lange filosofische uitweidingen, die blijken achteraf juist heel functioneel te zijn!

Het verhaal begint in het heden. Door middel van flashbacks krijgen we als lezer een indruk wat er in het verleden is gebeurd; hoe de hechte en levenslange vriendschap tussen Martin en Gustav ontstaat tijdens hun schooltijd, hoe Martin Cecilia leert kennen, hoe zij een driemanschap vormen en uit wat voor gezinnen zij komen. Het verhaal springt van het heden naar het verleden en weer terug. Daarbij wordt het verhaal grotendeels vanuit het perspectief van Martin verteld en ook voor een gedeelte van uit het perspectief van Rakel. Dit maakt het een dynamisch geheel. Je moet een actieve lezer zijn om het goed te kunnen blijven volgen. Bovendien zet Sandgren de lezer aan het denken want niet alle details worden voorgekauwd maar moeten tussen de regels door gevonden worden. Het verhaal eindigt met een intrigerende plotwending.
 
‘Verzamelde werken’ leest voor een deel als een langzaam verhaal doordat Sangren voor haar personages grote levensprocessen beschrijft zoals het ontwikkelen van onvolwassenheid naar het opgedaan hebben van meer levenservaring, het doorlopen van de verschillende fases in de liefde en in hun beroepsleven. Op deze manier worden de personages erg goed uitgediept. Sandgren geeft hen een achtergrond, familieverhaal en geschiedenis mee. Zo worden ze echte mensen die je persoonlijk lijkt te kennen, waardoor je als lezer bijna onderdeel van het verhaal wordt.

Een Deense recensent beschreef ‘Verzamelde werken’ als: ‘Knap als in een perfect gecomponeerd popnummer – aanstekelijk, bombastisch, onweerstaanbaar…’, maar met een popnummer doet hij Sandgren te kort. ‘Verzamelde werken’ is als een meesterlijke symfonie – virtuoos, daverend, imponerend met contrast en dynamiek waarbij op het einde de slagwerkers je de adem afsnijden.

Sandgren schreef tien jaar aan haar debuut, hopelijk hoeven we niet zo lang te wachten op haar volgende werk!