Wat broeit er onder de oppervlakte?

Ferrara (Emilia-Romagna, Italië), 1936-37. Anthos Fadigati is een goedmoedige, gespreksvriendelijke arts. Als afdelingshoofd in het plaatselijke ziekenhuis en met een drukbezochte eigen praktijk gaat het hem voor de wind. Zijn gouden bril schittert vrolijk op zijn gladde wangen. Privé- en openbaar leven houdt hij netjes gescheiden. Tot in de zomer aan de Adriatische Riviera, waar het strand vol zit met Ferrarese vakantievierende gezinnen. Daar verkeert Fadigati in gezelschap van eerstejaarsstudent Eraldo Deliliers, een prachtjongen met het lichaam van een Grieks beeld. Ze delen samen een kamer. Not done en krachtvoer voor maatgevende figuren binnen de publieke opinie, die het fascisme genegen zijn en Mussolini – de Duce - bewonderen. Hoe zal dat aflopen?

Giorgio Bassani vertelt ogenschijnlijk rustig en lichtvoetig. Maar onder de waterlijn van zijn verhaal broeit er iets. Daar gaat Bassani mee aan de slag. Hij dringt moeiteloos door de oppervlakte en onthult laagje voor laagje wat er onder schuilgaat. Wie eerder “Binnen de muren” las, zal bepaalde personen opnieuw tegenkomen. Hij is een uitstekend chroniqueur, die de tijdsgeest feilloos in woorden weet te vatten. Zijn mooie, breedvoerige zinnen bevatten vaak heel wat details. Ze maken essentieel deel uit van het verhaal of zijn een knipoog naar wat komen gaat.
Net als in “Binnen de muren” zijn de locaties in dit boek te volgen met het stratenplan van Ferrara in de hand. Daarnaast geeft het een aanschouwelijk beeld van het mondaine leven aan de Adriatische kust midden de jaren 1930, waar haast de hele middenklasse het fascisme prees en Mussolini zelf een graag geziene gast was. Bassani windt er geen doekjes om: er waren ook joden, in Ferrara meestal deel uitmakend van de stedelijke burgerij, die – zeker in het begin - toonaangevende figuren zijn geweest binnen de plaatselijke fascistische partij.
Knap uitgewerkt is de parallel tussen het leven van Fadigati en de jonge Bassani zelf. Waar de dokter voorwerp van hoon dreigt te worden, loert voor de joodse auteur de invoering van de rassenwetten om de hoek.
Een knappe, contextrijke roman die het leven tijdens het interbellum in Ferrara en omgeving oproept, waarin personages natuurgetrouw worden neergezet en zich geconfronteerd zien met maatschappelijke verwachtingen en ontwikkelingen.

Toegevoegd aan mijn lijst "Italië": literatuur van Italiaanse auteurs of van niet-Italiaanse schrijvers waarin Italië een belangrijke rol speelt.