Uitgesproken inzichten

Rusland, 1917-1938. De Russische Revolutie is een langlopend proces tussen 1917 en 1938, stelt auteur, historica en Ruslandkenner Sheila Fitzpatrick. Ze zet de verschillende fases in dit opmerkelijke tijdvlak uiteen, legt logische verbanden, toont oorzaken en gevolgen. Ze neemt de lezer mee naar de Februarirevolutie van 1917, passeert langsheen de Oktoberrevolutie, de machtsstrijd na Lenins dood, industrialisatie- en collectivisatiecampagnes en eindigt met Stalins zuiveringen van midden jaren dertig.
Ze gaat tewerk met een academische grondigheid. Dit boek uit 2014, is toe aan de 3de druk. Het werd voor het eerst gepubliceerd in 1979, telkens herzien en aangevuld met inzichten uit recente literatuur, artikels en archieven die pas na de val van USSR (1991) toegankelijk werden. Fitzpatrick brengt haar discours op een uiterst leesbare manier, met bondigheid en zonder overvloed aan namen. Met uitgesproken inzichten! Ze ziet Lenin als radicaal, dictatoriaal en rigide, als iemand die niet terugschrok voor revolutionaire terreur en geen enkele oppositie duldde. Ze toont hoe geschift Stalin en de zijnen waren door b.v. tijdens het Eerste Vijfjarenplan (1929-32 (sic)) de doestellingen telkens te veranderen en op te drijven. Fitzpatrick ziet grote overeenkomsten met de Franse Revolutie, met als belangrijkste verschillen evenwel (1) dat Stalin, hoofdrolspeler van de Terreur, ongedeerd bleef en Robbespierre slachtoffer werd, en (2) dat de demonstratie van revolutionaire terreur hier, deze van de Franse Revolutie onbetekenend maakte.
Wie denkt dat achter deze kleurloze omslag een grijsgrauw boek schuilgaat, heeft het mooi mis! Het ontbreken van kaarten is wel een minpunt.